مشخصات پژوهش

صفحه نخست /تحلیل تاب‌آوری شهری در برابر ...
عنوان تحلیل تاب‌آوری شهری در برابر مخاطرات محیطی با رویکرد سناریونگاری (مطالعه موردی: شهر کنگاور)
نوع پژوهش پایان نامه
کلیدواژه‌ها تاب‌آوری، مخاطرات محیطی، سناریو نگاری، آینده پژوهی.
چکیده هدف این مطالعه، بررسی و سناریونگاری وضعیت تاب‌آوری شهر کنگاور در برابر مخاطرات محیطی است. جهت دستیابی به این هدف، از رویکرد آینده‌پژوهی و همچنین روش‌های تحلیل تصمیم‌گیری چندمعیاره بهره گرفته شده است. جامعه آماری این مطالعه شامل دو گروه، نخست شهروندان کنگاور بر اساس فرمول کوکران به تعداد 384 نفر و 20 نفر از کارشناسان مرتبط با حوزه تخصصی مدیریت بحران شهری بودند. نمونه‌ها با فن انتساب متناسب، از میان محلات شهر کنگاور به شیوه تصادفی ساده انتخاب شدند. شیوه جمع آوری اطلاعات بر اساس پرسشنامه محقق ساخته که روایی آن توسط اساتید دانشگاه کردستان و پایایی آن با آلفای کرونباخ با ضریب 78 درصد تایید شد. در ادامه، روش تحلیل اثرات متقابل با استفاده از نرم‌افزار MICMAC به کار گرفته شد تا روابط درون‌علیه‌ای و برون‌علیه‌ای میان متغیرها کشف شده و پیشران‌های کلیدی که بیشترین تأثیر را بر سیستم تاب‌آوری شهری دارند، شناسایی شوند. این تحلیل نه تنها پایه‌های طراحی سناریوهای بهینه و عملی برای ارتقای تاب‌آوری کنگاور را فراهم می‌آورد، بلکه امکان سنجش گزینه‌های استراتژیک را نیز میسر می‌سازد. در مرحله نهایی، با تکیه بر رویکردهای تحلیل کیفی و نرم‌افزار Scenario Wizard، سناریوهای گوناگون آینده استخراج و ارائه شدند. نتایج پژوهش نشان داد که «حکمرانی و عملکرد نهادی»، «آگاهی، مهارت و توانمندی اجتماعی»، «عدالت نهادی و دسترسی برابر» و «مدیریت و بهره‌برداری از منابع اقتصادی» به عنوان مهم‌ترین پیشران‌های مؤثر بر تاب‌آوری شهری کنگاور شناخته می‌شوند. همچنین یافته‌های سناریونگاری منجر به تدوین سه سناریوی محتمل برای آینده تاب‌آوری شهر شد. سناریوی نخست، «تاب‌آوری پایدار»، بیانگر آینده‌ای مطلوب با حکمرانی کارآمد، مشارکت اجتماعی گسترده و مدیریت مناسب منابع است که بالاترین سطح تاب‌آوری را برای شهر به همراه دارد. سناریوی دوم، «تاب‌آوری وابسته به نهادها»، وضعیتی را ترسیم می‌کند که در آن علی‌رغم عملکرد مناسب نهادها، ضعف مشارکت و آگاهی اجتماعی موجب کاهش پایداری تاب‌آوری می‌شود. سناریوی سوم، «فروپاشی تاب‌آوری»، بدبینانه‌ترین وضعیت ممکن را نشان می‌دهد که در آن ضعف حکمرانی، کاهش آگاهی اجتماعی، نابرابری نهادی و ناکارآمدی اقتصادی، شهر را در برابر مخاطرات محیطی به شدت آسیب‌پذیر می‌سازد. بر این اساس، تقویت حکمرانی محلی، ارتقای سرمایه اجتماعی، افزایش آگاهی عمومی و بهبود عدالت در توزیع منابع و خدمات، به عنوان مهم‌ترین راهبردهای دستیابی به آینده‌ای تاب‌آور برای شهر کنگاور پیشنهاد می‌شود.
پژوهشگران نینا خلیقی (استاد راهنما)، عاطفه احمدی دهرشید (استاد راهنما)، زهرا خزایی (دانشجو)