عنوان	بررسی روابط تکاملی گونه های جنس Oxynoemacheilus در غرب ایران براساس توالی سیتوکروم b
نوع پژوهش	مقاله چاپ‌شده در مجلات علمی
کلیدواژه‌ها	آنالیز فیلوژنتیکی، توالی،DNA، جدایی جغرافیایی، لوچ ماهیان سنگی
چکیده	خانواده لوچ ماهیان سنگی Nemacheilidae در ایران از تنوع گونه ای بسیار بالایی برخوردار است و به عنوان یکی از گروه های مناسب برای مطالعه الگوهای تکاملی شناخته می شود. جنس Oxynoemacheilus یکی از جنس های این خانواده است که از آلبانی تا ایران و قفقاز پراکنش دارد و تاکنون 16 گونه از آن در ایران گزارش شده است. هدف از این مطالعه، بررسی تنوع ژنتیکی و روابط فیلوژنتیکی گونه های Oxynoemacheilus در غرب ایران با استفاده از توالی ژن میتوکندریایی سیتوکروم b است. نمونه برداری از تابستان 1401 تا پاییز 1402 در استان های آذربایجان غربی، ایلام، خوزستان، فارس، کردستان، کرمانشاه و همدان انجام شد. به منظور بررسی روابط فیلوژنتیکی، توالی های ژن سیتوکروم b مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. بازسازی تبارشناسی با استفاده از روشهای استنباط بیزی (BI)و بیشینه درست نمایی (ML) انجام شد. نتایج این مطالعه نشان داد که گونه های مورد بررسی در سه شاخه تکاملی مجزا قرار می گیرند. به طوریکه گونه O. elsae در شاخه A، گونه های O. bergianus، O. euphraticus، O. longipinnis و O. parvinae در شاخه B و گونه های O. frenatus، O. chomanicus، O. karunensis، O. kiabii، O. kurdistanicus، O. persa، O. zagrosensis و O. zarzianus در شاخه C قرار گرفتند. همچنین نتایج نشان داد که گونه O. elsae احتمالاً در نتیجه جدایی جغرافیایی به صورت مستقل از سایر گونه های مورد بررسی تکامل یافته است. از نظر ریخت شناسی، فرم های بدنی قطور تنها در حوضه خلیج فارس مشاهده شدند، در حالیکه فرم های باریک و کشیده در هر سه حوضه مورد بررسی پراکنش دارند. نتایج این مطالعه به درک روابط فیلوژنتیکی و الگوهای تمایز در گونه های Oxynoemacheilus در ایران کمک می کند و نشان می دهد که عوامل جغرافیایی می توانند نقش مهمی در شکل گیری ساختارهای تکاملی و پراکنش گونه ها داشته باشند.
پژوهشگران	ادریس قادری (نفر اول)، حدیثه کشیری (نفر دوم)، سهیل ایگدری (نفر سوم)، برزان بهرامی کمانگر (نفر چهارم)، رسول قربانی (نفر پنجم)