مشخصات پژوهش

صفحه نخست /حس تعلق به فضای دانشگاه در ...
عنوان حس تعلق به فضای دانشگاه در زیست جهانِ دانشجویان دختر خوابگاهی؛ دلالتهایی برای برنامه‌ریزان آموزشی
نوع پژوهش مقاله چاپ‌شده در مجلات علمی
کلیدواژه‌ها حس تعلق دختران خوابگاهی، نظریه داده‌بنیاد، مقاومت در برابر جبر ازدواج، آموزش عالی، برنامه‌ریزی آموزشی
چکیده هدف: هدف: حس تعلق به دانشگاه، به‌مثابه یک پدیدهٔ اجتماعی، نقشی حیاتی در تداوم و موفقیت تحصیلی دانشجویان ایفا می‌کند، اما درک این پدیده در بسترهای فرهنگی و اجتماعی خاص نیازمند واکاوی عمیق است. پژوهش، با هدف واکاوی چرایی حس تعلق دانشجویان دختر خوابگاهی به فضای دانشگاه و استنباط دلالت‌های صریح برای برنامه‌ریزان آموزشی انجام شد. روش‌شناسی: این پژوهش کیفی، با استفاده از نظریه داده‌بنیاد ساختارگرا (شارمز)، 16 دانشجوی دختر خوابگاهی دانشگاه کردستان را از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته بررسی کرده و داده‌ها را با کدگذاری سه‌مرحله‌ای تحلیل نمود یافته‌ها: بر اساس یافته‌ها، حس تعلق دانشجویان در سه مقوله نظری صورت‌بندی شد: 1) فضامندیِ پناه‌گونه؛ به معنای کاربست دانشگاه به مثابه مکانی برای گریز از هژمونی مردسالارانه و مقاومت در برابر جبر ازدواج، 2) بازآفرینی هویت زنانه؛ ناظر بر آزادی در تقابل با نظارت خانوادگی و گریز از جبر طبقات فرودست، و 3) بازتعریف مفهوم خانه و تعلقِ جایگزین؛ که بر هراس از اجتماع خانوادگی و شکل‌گیری همبستگی خواهرانه در بستر درد مشترک دلالت دارد. نتیجه‌گیری و پیشنهادها: بر اساس یافته‌ها، برنامه‌ریزان آموزشی با پذیرش این کارکرد غیرسنتی دانشگاه می‌توانند دلالت‌های زیر را مدنظر قرار دهند: طراحی فضاهای امن و غیررسمی برای تقویت گریزهای موقت مشروع از فشارهای ساختارهای سنتی؛ گنجاندن برنامه‌های درسی و فوق‌برنامه که به بازآفرینی هویت زنانه و توانمندسازی فردی-اجتماعی کمک کند؛ تسهیل شکل‌گیری همبستگی‌های خواهرانه از طریق گروه‌های همیار و کانون‌های دانشجویی با تأکید بر حمایت عاطفی و تحصیلی؛ و بازتعریف نقش خوابگاه و فضای دانشگاه از صرفاً «محل سکونت و آموزش» به «پناهگاهی هویت‌ساز» در سیاست‌های پشتیبانی از دانشجویان. نوآوری و اصالت: این مطالعه مفهوم «تعلقِ مقاومت‌بنیاد» را مطرح می‌کند که نشان می‌دهد حس تعلق دانشجویان لزوماً نتیجه سازگاری با دانشگاه نیست، بلکه می‌تواند کنشی مقاومتی در برابر ساختارهای سرکوبگر و پناهگاهی امن در دانشگاه باشد. این مفهوم، خوانشی نوین از نظریه ادغام اجتماعی ارائه می‌دهد.
پژوهشگران سیده تینا کاتورانی (نفر اول)، ساریه رشیدی (نفر دوم)، جمال سلیمی (نفر سوم)، عبدالله عزیزی (نفر چهارم)