عنوان	ارزیابی کیفیت آب‌های سطحی در رودخانه دجله در منطقه تکریت با استفاده از مدل شاخص کیفیت آب کانادا (CWQI)
نوع پژوهش	پایان نامه
کلیدواژه‌ها	رودخانه دجله، کیفیت آب، شاخص کیفیت آب کانادا(CWQI)، آلودگی آب، تکریت، پارامترهای فیزیکوشیمیایی.
چکیده	رودخانه دجله به‌عنوان یک منبع حیاتی در منطقه تکریت، تحت تأثیر شدید فعالیت‌های انسانی و فاقد سیستم‌های کافی تصفیه فاضلاب قرار دارد. این پژوهش با هدف ارزیابی جامع کیفیت آب‌های سطحی رودخانه دجله در این منطقه و تعیین تناسب آن برای مصارف مختلف با استفاده از شاخص کیفیت آب کانادا (CWQI) انجام شد. این مطالعه به‌صورت میدانی- آزمایشگاهی طی یک دوره پنج ماهه (از تیرماه تا آبان ماه) بر روی پنج ایستگاه نمونه‌برداری استراتژیک در امتداد رودخانه اجرا گردید. در مجموع 11 پارامتر فیزیکی و شیمیایی کلیدی شامل pH، هدایت الکتریکی (EC)، کل مواد جامد محلول(TDS)، اکسیژن مورد نیاز بیوشیمیایی(BOD₅)، نیترات (NO₃⁻) و یون‌های اصلی (کلسیم، منیزیم، پتاسیم، سدیم، کلرید و سولفات) مورد سنجش و تحلیل قرار گرفت. داده‌ها با استفاده از شاخص کیفیت آب کانادا (CWQI) و تحلیل‌های آماری شامل همبستگی، ANOVA، تحلیل مؤلفه‌های اصلی پردازش شدند. نتایج نشان‌دهنده کاهش تدریجی و معنادار کیفیت آب از بالادست به پایین‌دست بود. مقدار شاخص CWQI از 1/78 (در طبقه قابل قبول) در ایستگاه بالادست (S1) به 2/39 (در طبقه ضعیف) در ایستگاه پایین‌دست مناطق شهری (S4) کاهش یافت. نیترات و BOD₅ بیشترین افزایش غلظت را نشان دادند که حاکی از ورود فاضلاب‌های شهری و روان‌آب‌های کشاورزی است. کیفیت آب در فصل تابستان به دلیل کاهش دبی و افزایش تبخیر در بدترین حالت قرار داشت. تحلیل‌های آماری تفاوت مکانی و فصلی را تأیید و پارامترهای شوری و مواد آلی را به‌عنوان عوامل اصلی تعیین‌کننده کیفیت آب شناسایی کردند. کیفیت آب رودخانه دجله در منطقه تکریت به‌طور جدی تحت تأثیر تخلیه فاضلاب‌های تصفیه‌نشده و آلودگی‌های کشاورزی قرار دارد. اگرچه آب برای بسیاری از مصارف کشاورزی قابل استفاده است، اما برای مصرف شرب بدون انجام تصفیه پیشرفته مناسب نیست. احداث و بهره‌برداری از سیستم‌های تصفیه فاضلاب شهری و مدیریت صحیح روان‌آب‌های کشاورزی به‌عنوان اولویت‌های اصلی مدیریتی برای حفظ این منبع استراتژیک پیشنهاد می‌شود.
پژوهشگران	فرشید قربانی چقامارانی (استاد راهنما)، عبدالعزیز غالب خلف (دانشجو)