عنوان	بهبود دقت معادله تریمر برای برآورد تلفات تبخیر و بادبردگی سامانه‌های آبیاری بارانی بر پایه نمودار فراست و شوالن
نوع پژوهش	مقاله چاپ‌شده در مجلات علمی
کلیدواژه‌ها	آبیاری بارانی، تلفات تبخیر و بادبردگی، راندمان کاربرد، فراست و شوالن
چکیده	هدف: یکی از جامع‌ترین روش‌ها در مجامع بین‌المللی و ایران، برای برآورد تلفات تبخیر و بادبردگی سامانه‌های آبیاری بارانی، استفاده از نمودار فراست و شوالن است. اما استفاده از نمودار مذکور، اندکی پیچیده و زمان‌بر است. تریمر روی نمودار مذکور، تحلیل‌های زیادی انجام داد که منجر به استخراج رابطه‌ای جهت برآورد تلفات تبخیر و بادبردگی شد. مزیت رابطه تریمر، سهولت استفاده و امکان کاربرد آن در برنامه‌های کامپیوتری بود. اما استفاده از رابطه مذکور همراه با ملاحظات فراوانی است؛ به‌طوری‌که در برخی از بازه‌های عوامل مؤثر، به دلیل افزایش خطا، استفاده از آن توصیه نشده است و یا در برخی شرایط، ضرایب ثابت معادله متفاوت است. هدف از این پژوهش، تدقیق معادله مذکور می‌باشد. روش پژوهش: به‌منظور تدقیق معادله مذکور، نمودار فراست و شوالن، رقومی‌سازی شد و تعداد 6501 سری داده، شامل رطوبت نسبی، درجه حرارت محیط، کمبود فشار بخار اشباع، قطر نازل، فشار کارکرد آبپاش، سرعت باد و تلفات تبخیر و بادبردگی، از نمودار مذکور استخراج گردید. از مجموع کل داده‌ها، 70 درصد به‌طور تصادفی، برای آموزش و 30 درصد باقی‌مانده، جهت صحت‌سنجی معادله اصلاح‌شده، در نظر گرفته شد. از شاخص‌های آماری خطای نسبی، میانگین قدر مطلق خطای نسبی و سطح پیش‌بینی 25 درصد (P0.25، درصد مقادیر تخمینی پارامتر وابسته که کمتر از 25 درصد با مقدار اندازه‌گیری‌شده تفاوت دارند) جهت ارزیابی دقت و صحت معادلات استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که دقت معادله تریمر، مبتنی بر مجموعه داده‌های مورد استفاده، مطلوب نیست؛ به‌گونه‌ای که میانگین قدر مطلق خطای نسبی نتایج در حدود 25 درصد است که نشان‌دهنده عملکرد ضعیف معادله تریمر در تخمین تلفات تبخیر و بادبردگی می‌باشد. همچنین بر اساس شاخص P0.25، در حدود 40 درصد تخمین‌های معادله تریمر، خطایی بیش از 25 درصد دارند. اما دقت و صحت معادله اصلاح‌شده، مبتنی بر 30 درصد داده‌های واسنجی به‌طور قابل توجهی بهبود پیدا کرد، به‌گونه‌ای که، میانگین قدر مطلق خطای نسبی، به 96/4 درصد کاهش یافت و همچنین تقریباً 100 درصد نتایج، خطایی کمتر از 25 درصد دارند. همچنین برخلاف روند تغییرات زیاد خطای معادله تریمر در بازه‌های خاصی از قطر نازل و یا فشار کارکرد آبپاش، تغییرات خطا در معادله اصلاح‌شده، روندی یکنواخت داشت. نتیجه‌گیری: در صورتی‌که برای برآورد تلفات تبخیر و بادبردگی در سامانه‌های آبیاری بارانی از نمودار فراست و شوالن استفاده می‌شود، پیشنهاد می‌گردد، به‌صورت مستقیم از نمودار مذکور استفاده شده و یا اینکه از معادله اصلاح‌شده پیشنهادی استفاده گردد.
پژوهشگران	یونس امین پور (نفر اول)، دریا دهقان (نفر دوم)، اینریکو پلایان (نفر سوم)، عیسی معروف پور (نفر چهارم)