عنوان	نقد بوم‌گرایانه داستان‌های نوجوان عباس عبدی (مطالعه موردی: دو رمان شکارچی کوسه‌ کر و هنگام لاک‌پشت‌ها)
نوع پژوهش	پایان نامه
کلیدواژه‌ها	ادبیات نوجوان، نقد بوم‌گرایانه، عباس عبدی، شکارچی کوسه‌ کر، هنگام لاک‌پشت‌ها.
چکیده	ادبیات نوجوان علاوه بر جایگاه ادبی و زیبایی‌شناسانه برای مخاطب نوجوان، نقش مهمی در شکل‌دهی به ارزش‌ها و نگرش‌های فکری مخاطبان خود دارد. در این میان، ارزش‌های زیست‌محیطی یکی از موضوعات مهمی است که ادبیات می‌تواند نقش اثرگذاری در انتقال آن‌ها به مخاطبان کودک و نوجوان داشته باشد و از این نظر نقش بسزایی در تربیت نسل‌های بعد ایفا کند. این مسأله به‌ویژه با توجه به بحران‌های زیستی‌محیطی در دوره معاصر، امروزه اهمیت روزافزونی یافته است. نقد بوم‌گرا به‌عنوان رویکردی انتقادی و میان‌رشته‌ای در مطالعات ادبی، با تأکید بر این‌که ادبیات می‌تواند به‌عنوان بستری برای ایجاد آگاهی در مورد بحران‌های زیست‌محیطی عمل کند، به نقد و بررسی رابطه انسان و جهان طبیعی در آثار ادبی می‌پردازد. دو رمان نوجوان «شکارچی کوسه کر» (1392) و «هنگام لاک‌پشت‌ها» (1394) از عباس عبدی، از جمله آثار مطرح در زمینه رویکردهای بومگرایانه و زیست‌محیطی در حوزه ادبیات نوجوانان است. این پژوهش به تحلیل بوم‌گرایانه دو رمان نوجوان «شکارچی کوسه کر» و «هنگام لاک‌پشت‌ها» از عباس عبدی می‌پردازد. نقد و بررسی بازنمایی اکوسیستم و جانوران در دو رمان مذکور و ارتباط آن با ساخت ادبی هر دو داستان؛ جایگاه سوژه «محیط زیست» در این داستان‌ها در رویکردها یا تعارض‌های گفتمانی موجود در آثار مورد بررسی؛ نوع مواجهه شخصیت‌ها با طبیعت و میزان تأثیری که این دو داستان می‌توانند بر ذهنیت مخاطبان نوجوان خود داشته باشند، از اهداف این پژوهش است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که «دریا» به‌عنوان یک زمینه اصلی داستانی در هر دو اثر نقش مؤثری در ساخت داستانی و شخصیت‌پردازی‌ها در دو رمان مورد بررسی دارد. از سوی دیگر دریا و محیط زیست ساحل‌نشینان، بسترهای تأثیرگذاری برای شکل‌گیری گونه‌های مختلفی از تعاملات انسانی میان شخصیت‌ها در این داستان‌هاست. نوع مواجهه شخصیت‌ها با طبیعت در ابتدا انسان‌محور است اما به‌تدریج به موازات تکامل فکری شخصیت‌ها، مواجهه انسان‌محور به مواجهه‌ای زیست‌محور و مسالمت‌آمیز تبدیل می‌شود. عباس عبدی با روایت ماجراجویانه داستان و پیوند دادن آن با بسترهایی از اکوسیستم و طبیعت، استفاده نمادین از آبزیانی چون کوسه کر و لاک‌پشت دریایی (به‌عنوان دو گونه در معرض انقراض) و پیوند دادن عناصر و مؤلفه‌های زیست‌محیطی با مؤلفه‌های انسانی و تعارض‌های گفتمانی در جهان داستان‌های مورد بررسی، سعی دارد رابطه انسان با طبیعت را نه به عنوان دو جهان جدا از هم، بلکه به عنوان دو جهان مرتبط و اثرگذار بر یکدیگر نشان بدهد. عبدی از این طریق، به موازات تکوین تدریجیِ پیرنگ داستان و روایت ماجراها، اخلاق زیست‌محیطی را نیز به‌طور غیرمستقیم از خلال ماجراهای داستان‌ها به مخاطب نوجوان خود انتقال می‌دهد.
پژوهشگران	فردین حسین پناهی (استاد راهنما)، سینا ساعدی (دانشجو)