عنوان	ساحت ایدئولوژیک دلالت‌های زبانی‌روایی رمان همسایه‌ها: وجهیت‌نماها و نزاع گفتمانی
نوع پژوهش	مقاله چاپ‌شده در مجلات علمی
کلیدواژه‌ها	احمد محمود رمان همسایه‌ها گرایش حزبی نزاع گفتمانی وجهیت‌نماها
چکیده	رمان همسایه­ ها با رویکردی رئالیستی به قصد بازنمایی/ مقبول­ نمایی دانایی/ باور حزبی به روایت درآمده است. همین امر سبب شده است که نشانه ­گشایی از آن مستلزم درک نزاع گفتمانی متنی و وجهیت ­نماهای برسازندۀ آن باشد. در این نوشتار نزاع گفتمانی مندرج در رمان همسایه­ ها با تکیه بر سه نوع وجهیت­ نمای اسم، صفت و قید دلالت­ یابی و تفسیر شده است. نتیجه نشان می­ دهد که ماهیت ایدئولوژیک موضوع بازنمایی و ضرورت تحول سوژۀ داستانی ملازم آن به سطح ­بندی جریان پیرنگ انجامیده است، به­ طوری ­که روند روایت را می­ توان به سه دورۀ پیشاقهرمانی، قهرمانی و تثبیت قهرمانی تقسیم کرد. با وجود چهار دسته مشارک/ خصم گفتمانی در دورۀ پیشاقهرمانی، وجهیت­ نماها بیشتر در خدمت بازنمایی نوعی رخوت و انجماد فکری، شغلی و عاطفی حاکم بر فضای دربردارندۀ سوژه ­ها از جمله خالد شخصیت اصلی و راوی-کنشگر داستان است. در دورۀ قهرمانی تخاصم جدی میان سوژه ­های حزبی و حاکم در می ­گیرد و هر سه دستۀ وجهیت ­نماها اعم از اسم، صفت و قید همسو با موضع مؤلف پنهان متن در خدمت مثبت ­نمایی مبارزات سوژه­ های حزبی و منفی­ نمایی دستۀ حاکم قرار می­ گیرد. در دورۀ آخر هم تمامی مصائب خالد و همراهانش در زندان بویژه تحمّل انضباط/ تعذیب ­­ها، مقابله با تمسخر و حرکت روبه ­جلو به­ مثابه نشانگان تثبیت قهرمانی و مشروعیت آنان فرض شده است. با­این­ وصف روایت در دو خط سیر طولی -هر دوره نسبت به دورۀ قبل- و عرضی –تقابل درزمانی سوژه­ های حزبی و حاکم- با تکیه بر انواع وجهیت­ نما درصدد مشروعیت­ بخشی به واقعیت برساخته پیرامون باور حزبی است، حتی در مواردی متن دچار بیانه ­زدگی و شعارگویی می­ شود.
پژوهشگران	امین حمه رضا محمد امین (نفر اول)، پارسا یعقوبی جنبه سرائی (نفر دوم)