تیمور جوادی

چکیده شوری یکی از مهم‌ترین تنش‌های غیرزیستی محدودکننده تولید محصولات کشاورزی به ویژه توت‌فرنگی است. این پژوهش با هدف بررسی اثرات محافظتی گابا (گاما-آمینوبوتیریک اسید) و تأیید نقش گیرنده‌ای آن با استفاده از پیکروتوکسین (آنتاگونیست گیرنده گابا) در گیاه توت‌فرنگی رقم آلبیون تحت تنش شوری در شرایط کشت بدون خاک انجام شد. آزمایش به صورت فاکتوریل سه عاملی در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. تیمارها شامل شوری در دو سطح (0 و 50 میلی‌مولار)، گابا در سه سطح (0، 15 و 30 میلی‌مولار) و پیکروتوکسین در دو سطح (0 و 100 میکرومولار) بودند. نتایج نشان داد تنش شوری باعث کاهش معنی‌دار وزن خشک اندام‌های گیاهی (ریشه، طوقه، برگ و کل)، تعداد برگ، سطح برگ، محتوای نسبی آب برگ و پایداری غشای سلولی شد. در مقابل، کاربرد 30 میلی‌مولار گابا در شرایط تنش تعداد برگ و سطح برگ را نسبت به تیمار شاهد تحت تنش افزایش داد. همچنین نتایج نشان داد تنش شوری باعث افزایش معنی‌دار فعالیت آنزیم‌های سوپراکسید دیسموتاز (SOD) و پراکسیداز (POD)، میزان پراکسید هیدروژن، مالون‌دی‌آلدهید و پرولین گردید. کاربرد 30 میلی‌مولار گابا در شرایط تنش، فعالیت آنزیم‌ SOD را افزایش و POD را کاهش داد (نسبت به شاهد تحت تنش) و در عین حال میزان H₂O₂ و MDA را کاهش داد. به طور کلی، کاربرد 30 میلی‌مولار گابا به عنوان مؤثرترین تیمار در بهبود رشد و کاهش اثرات سوء شوری معرفی می‌شود و مهار این اثرات توسط پیکروتوکسین، وجود مسیر سیگنالینگ گیرنده‌مدار گابا در گیاه توت‌فرنگی را تأیید می‌نماید.