محمدعلی محمودی

یکی از رویکردهای نوین برای بهبود ویژگی‌های خاک، استفاده از بیوچار است. با این حال، مطالعات پیشین نتایج متفاوت و گاه متناقضی درخصوص تأثیر آن بر رفتار فسفر در خاک گزارش کرده‌اند. با توجه به اهمیت فراهمی فسفر در تغذیۀ گیاهی درک دقیق‌تر از جذب و رهاسازی فسفر در حضور بیوچار ضروری به نظر می‌رسد. لذا هدف از انجام این پژوهش بررسی رفتار جذب و رهاسازی فسفات در خاک لومی شنی اصلاح‌شده با انواع مختلف بیوچار بود. بدین منظور، دو آزمایش در شرایط آزمایشگاهی انجام شد: یکی آزمایش‌های دسته‌‌ای برای ارزیابی رفتار بیوچارها در جذب فسفات و دیگری آزمایش‌های ستون‌های خاک برای بررسی تأثیر این بیوچارها بر حرکت و آبشویی فسفات در خاک. بیوچارها از دو منبع رایج زیست‌توده در منطقه، شامل کاه گندم زمستانه (Triticum aestivum) (WS) و شاخه‌های هرس‌شده درخت سیب (Malus domestica) (AW) هر کدام در دو دمای 300 و 550 درجۀ سانتیگراد تولید شدند. بر مبنای نتایج آزمایش‌های دسته‌ای، با افزایش دمای پیرولیز از 300 به 550 درجه سانتیگراد، میزان جذب فسفات کاهش یافت؛ بطوریکه در بیوچار AW از 98/1 به 58/0 و در بیوچار WS از 57/5 به 12/1- (رهاسازی) درصد تغییر یافت. نتایج آزمایش‌های دسته‌ای با یافته‌های ستون خاک همخوانی داشت؛ به‌طوری‌که بیوچارهایی که ظرفیت جذب فسفات بالاتری در آزمایش‌های دسته‌ای داشتند، در ستون خاک نیز آبشویی فسفات کمتری را نشان دادند. نتایج این تحقیق نشان داد که نوع مادۀ گیاهی مورد استفاده در تهیۀ بیوچار و دمای پیرولیز از عوامل کلیدی در تعیین توانایی بیوچار در جذب یا رهاسازی فسفات در خاک هستند.