هدف: درک معلمان از اهداف، محتوا و روشهای تدریس برنامههای درسی، نقش تعیینکنندهای در نحوه اجرای آنها و لذا، میزان موفقیت دانشآموزان دارد. شناسایی این ادراکات، گامی اساسی در جهت توانمندسازی معلمان و بهبود فرایند یاددهی-یادگیری در مدارس ابتدایی خواهد بود. یکی از عمدهترین مشکلاتی که در حال حاضر اجرای تغییر برنامه درسی با آن مواجه است، مشکل اجرای برنامه درسی قصد شده است. به کلامی دِگر، خطمشیها و اهدافی را که سیاستگذاران در راستای تغییر برنامه درسی به دنبال آن هستند در اجرا با مشکلات فراوانی روبروست. در واقع فاصله بین برنامه درسی قصد شده و اجرا شده زیاد است. از طرف دیگر، معلمان بهعنوان مجریان اصلی برنامه درسی محسوب میشوند و باید نگرش آنان را در تدوین و اجرای آزمایشی و همچنین تغییر و یا اصلاح برنامه به کار بست. از این رو در تحقیق پیشرو مطالعه تجارب و ادراک معلمان از اجرای برنامه درسی در مدارس ابتدایی شهرستان مریوان مورد واکاوی قرار میگیرد. مواد و روش: این مطالعه در قالب الگوی تفسیری، رویکرد کیفی و روش پدیدارنگاری انجام شده است. میدان تحقیق حاضر معلمان مقطع ابتدایی شهرستان مریوان بودند. به این منظور از طریق شیوه نمونهگیری هدفمند 15 نفر از آنها به صورت هدفمند و با حداکثر تنوع مشارکت کردند. ابزار گردآوری دادههای مصاحبه نیمهساختاریافته بود که برای اجرای مراحل پدیدارنگاری از رویه یارونین (2004) استفاده شد. دادهها به روش کدگذاری باز، محوری و انتخابی و با روش تحلیل مقایسهای مداوم مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفتند. بحث و نتیجهگیری: معلم در برنامه درسی نقشهای گوناگونی دارد؛ از مجری تا تعدیلگر، طراح و رهبر تغییر. نحوه اجرای برنامه درسی میتواند بدون دخالت معلم یا با تأثیر مستقیم و غیرمستقیم او باشد. فهم و تجربه معلمان از برنامه درسی شامل چارچوب الزامی، تجربه پویا، یادگیری معلم، برنامه درسی پنهان، تکلیف رسمی، تجربه تطبیقی، تصمیمگیری لحظهای و فرصت رشد است. عوامل مؤثر در اجرای برنامه درسی شامل دانش و مهارت معلمان، مشوقهای مالی و مدیریتی، ویژگیهای سازمانی، حمایتهای اجتماعی و باورهای معلمان است. معلم بهعنوان رکن اصلی، نقشهای متنوعی در اجرای برنامه دارد و درک عمیق او از برنامه و توانایی تطبیق آن با نیازهای دانشآموزان، محیط یادگیری را پویا میکند. اجرای برنامه باید معلم را تصمیمگیرنده فعال بداند، نه فقط مجری. عوامل مختلفی مانند دانش، حمایتها و باورهای معلمان بر موفقیت اجرای برنامه تأثیر دارند. افزون بر این برنامه درسی باید بستری برای رشد معلم باشد تا بتواند تصمیمات مناسب بگیرد و با چالشها مواجه شود که این امر منجر به ارتقای کیفیت آموزش میگردد.
