استخراج مادۀ شیرینکننده استویول گلیکوزید از گیاهان طبیعی مانند استویا روشی پایدار و اقتصادی شناخته میشود. این فرآیند به دلیل طبیعی بودن و اینکه مواد شیمیایی زیانآور ندارد، روشی ایمن و سازگار با محیطزیست محسوب میشود. استخراج استویول گلیکوزید از منابع گیاهی مانند استویا فرصتهای قابلتوجهی برای تولید مواد شیرینکننده با خلوص بالا و هزینۀ مناسب فراهم میآورد. در تحقیق حاضر از گیاه استویا بهعنوان مادۀ اولیه و منبع استویول گلیکوزید استفاده گردید. با غربالگری حلالهای مختلف مانند آب، اتانول و متانول سرانجام حلال اتانول با 74.64 درصد استخراج مادۀ شیرینکننده، در مقایسه با دو حلال متانول و آب به ترتیب با 71.03 درصد و 42.80 درصد، انتخاب گردید. با طراحی آزمایش اجراشده با روش پاسخ سطح در بازه دمای فرآیند 35 تا 65 درجه سلسیوس، زمان فرآیند 30 تا 90 دقیقه و سرعت همزن 100 تا 500 دور در دقیقه فرآیند استخراج صورت گرفت. پس از بهینهسازی، نتایج نشان داد دمای 60 درجه سلسیوس، مدتزمان 80 دقیقه و سرعت همزن 325 دور در دقیقه مناسبترین حالت برای فرآیند استخراج است که در این حالت بیشترین درصد مادۀ شیرینکننده استخراجشده با 82.79 درصد به دست آمد. با اجرای فرآیند تغلیظ و خشککردن محصول نهایی، غلظت بیشتر از 85 درصد استویول گلیکوزید حاصل گردید.
