داود جمینی

هدف پژوهش کمی و کاربردی حاضر، شناسایی قطب‌های مستعد تولید محصولات استراتژیک زراعی پُرمصرف در ایران بر اساس شاخص عملکرد (شش محصول غلات، حبوبات، محصولات صنعتی، محصولات جالیزی، نباتات علوفه‌ای و سبزیجات که 32 محصول کلیدی را شامل می‌شوند) است. لازم به ذکر است که محصولات مذکور بیش از 99 درصد کل تولیدات زراعی ایران را پوشش می‌دهند. جهت جمع‌آوری داده‌ها، از اطلاعات آمارنامه کشاورزی در سال 1401 استفاده شده است. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش MABAC، تکنیک تحلیل خوشه‌ای، نرم‌افزار GIS و آزمون همبستگی پیرسون استفاده شده است. نتایج روش ماباک نشان داد به لحاظ شاخص عملکرد محصولات زراعی پُرمصرف سه استان البرز، تهران و اصفهان به‌ترتیب با امتیاز 368/0، 287/0 و 233/0، در رتبه‌های اول تا سوم و سه استان آذربایجان شرقی، اردبیل و خراسان شمالی به‌ترتیب با امتیاز 170/0-، 154/0- و 137/0-، پایین‌ترین رتبه‌ها را به خود اختصاص داده‌اند. نتایج تکنیک تحلیل خوشه‌ای نشان داد استان‌های کشور در پنج خوشه گروه‌بندی شده‌اند و شش استان واقع شده در خوشه‌های اول تا سوم به‌عنوان قطب‌های مستعد تولید محصولات زراعی پُرمصرف شناسایی شده‌اند. نتایج آزمون پیرسون نشان داد میان عملکرد محصولات زراعی و مساحت اراضی زیر کشت (کل اراضی و اراضی آبی و دیم) ارتباطی آماری معناداری وجود ندارد.