بختیار جواهری

از موضوعات اساسی مربوط به بهداشت و درمان عمومی جامعه در طی چند سال گذشته، پاندمی کووید19 بوده است، که تأثیرگذاری‌های متفاوتی را بر جوامع داشته است. همه‌گیری ویروس کرونا اقتصاد بین‌الملل را با چالش‌های اساسی و مهمی مواجه کرده که بازارهای مالی و بورس اوراق بهادار نیز از این امر مستثنی نبوده‌اند. هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی تأثیر پاندمی کووید19 بر عملکرد شرکت‌های حوزه انرژی بورس اوراق بهادار تهران (پالایشگاهی، پتروشیمی و نیروگاهی) در بازه زمانی مشخص شده از ماه چهارم سال 2020 الی ماه هفتم سال 2023 در خصوص شاخص عملکرد 13 شرکت فعال پالایشگاهی، 68 شرکت فعال پتروشیمی و نیز 13 شرکت فعال نیروگاهی با استفاده از مدل خودرگرسیون برداری ساختاری است. برای پیشبرد هدف پژوهش حاضر از متغیرهایی مانند نرخ مرگ و میر ناشی از کووید19 برای هر میلیون نفر، نرخ مبتلایان به کووید19 برای هر میلیون نفر، قیمت نفت، قیمت طلا و نرخ ارز استفاده شده است. نتایج بدست آمده از پژوهش حاضر نشان می‌دهد که پارامترهایی مانند نرخ مرگ و میر، نرخ مبتلایان به کرونا و قیمت طلا تأثیر منفی و معناداری را بر شاخص عملکرد شرکت‌های پتروشیمی دارند؛ این در حالی است که قیمت نفت و قیمت دلار به‌عنوان دیگر متغیرهای مورد استفاده در پژوهش، تأثیر مثبت و معناداری را بر شاخص عملکرد شرکت‌های پتروشیمی دارند. در ادامه نتایج بدست آمده، تأثیر منفی و معنادار نرخ مرگ و میر، نرخ مبتلایان و قیمت طلا بر شاخص عملکرد شرکت‌های نیروگاهی مطرح است و در مقابل نیز قیمت نفت و قیمت دلار تأثیر مثبت و معناداری را بر شاخص شرکت‌های نیروگاهی دارند. در نهایت، نرخ مرگ و میر، نرخ مبتلایان به کووید19 و قیمت طلا بیان‌کننده تأثیر منفی و معنادار بر شاخص شرکت‌های پالایشگاهی هستند و از طرفی دیگر قیمت نفت و قیمت دلار نشان‌دهنده تأثیر مثبت و معنادار بر شاخص عملکرد شرکت‌های پالایشگاهی هستند. با توجه به نتایج بدست آمده از پژوهش حاضر، پیشنهاد می‌شود که سیاست‌گذاران اقتصادی و مجریان امر در جهت اتخاذ سیاست‌های جدید و مناسب در زمینه مقابله با پاندمی‌های آینده و تأثیرات این‌گونه از همه‌گیری‌ها بر اقتصاد کشور توجه ویژه‌ای را داشته باشند.