وجود مواد ناخواسته در محیط زمانی به آلودگی تبدیل میشود که آسیب یا اثرات مضر ناشی از آن تشخیص داده شود. بهطور کلی آلودگی فرآیندی است که در آن یک منبع طبیعی یا مصنوعی برای استفاده مفید نامناسب می-شود. با توسعه کشاورزی و صنعتی شدن جوامع، پدیده آلودگی خاک با ترکیبی از عناصر سمی بالقوه و آلایندههای آلی به یک موضوع مهم جهانی تبدیل شده است. میکروپلاستیکها (ذرات پلاستیک کوچکتر از 5 میلیمتر) آلایندههایی نوظهور بادوام و ماندگاری بالا در محیط زیست هستند. مطالعات متعددی به بررسی آلودگی این ذرات در محیطهای آبی پرداختهاند؛ اما با توجه به دشواری ارزیابی میکروپلاستیک در خاک و ملموس نبودن آلودگی در محیط خاک کمتر به آن توجه شده است. فراوردههای نفتی نیز به دلیل انتشار محصولات جانبی سمی در خاک از رایجترین آلایندههای محیطی به شمار میآیند. خاک بهعنوان یک محیط ناهمگن اغلب به طور همزمان در معرض عوامل تنشزای متعدد قرار میگیرد. وقوع همزمان دو آلودگی نفت خام و میکروپلاستیک برهمکنشهای پیچیدهای را در فرآیندهای شیمیایی، فیزیکی و بیولوژیک نشان میدهند. برسی فعل و انفعالات و اثرات این دو آلاینده برای اصلاح اصولی خاک مهم است. با توجه به اینکه اطلاعاتی در مورد بررسی اثر همزمان این تنشها بر شاخصهای زیستی کیفیت خاک در دست نیست. بنابراین، در این پژوهش اثرات مستقل و متقابل دو آلایندهی نفت خام و میکروپلاستیک پلی اتیلن با وزن مخصوص پایین بر برخی ویژگیهای شیمیایی و بیولوژیک خاک بررسی شد. بدین منظور، نفت خام در سه سطح 0، 5/2 و 5 درصد وزنی/وزنی و ذرات میکروپلاستیک در چهار سطح 0، 4/0، 5/3 و 7 درصد وزنی/وزنی در قالب طرح فاکتوریل کاملاً تصادفی در 3 تکرار (جمعاً 12 تیمار در 36 تکرار) به مدت 90 روز خوابانیده شد. در پایان آزمایش ویژگیهای pH، هدایت الکتریکی خاک، تنفس پایه و برانگیخته، کربن زیست-توده میکروبی، آمونیفیکاسیون آرژنین، سرعت نیتراتسازی، جمعیت میکروبی، میزان کربن آلی کل، کربن آلی محلول، آنزیم اورهآز، آنزیم آریل سولفاتاز، آنزیم فسفاتاز قلیایی و اسیدی، آنزیم بتاگلوکوزیداز و آنزیم دهیدروژناز همگی بر اساس روشهای استاندارد اندازهگیری شدند. نتایج حاصل از این پژوهش حاکی از آن بود که بهطور کلی تیمارهای مستقل نفت اثرات منفی قابل توجهی بر ویژگیهایی همچون تمامی آنزیمهای مورد آزمایش، pH و هدایت الکتریکی، تنفس برانگیخته، فراوانی باکتریها، کربن زیتوده داشتهاند. اثرات مثبت این تنش بر فراوانی جوامع قارچی، تنفس پایه، کربن آلی کل و محلول مشاهده شد. در تیمارهای میکروپلاستیک نیز اثرات منفی بر برخی از ویژگیهای خاک مانند تمامی آنزیمهای مورد برسی، کربن زیتوده میکروبی، تنفس برانگیخته، فراوانی قارچها، pH و هدایت الکتریکی خاک داشتند، اما بر کربن آلی کل، کربن آلی محلول، تنفس پایه، فراوانی باکتریها و باکتریهای حل کننده فسفات تأثیرات مثبت داشتند. نتایج نشان دادند در تیمارهای اثرات متقابل این تنشها میکروپلاستیک و نفت خام بر بسیاری از ویژگیهای شیمیایی و بیولوژیک خاک به صورت همافزا بوده است. اما در برخی موارد میکروپلاستیک اثر منفی نفت را کاهش و یا خنثی کرده است.
