1404/11/29
زاهد شریفی

زاهد شریفی

مرتبه علمی: دانشیار
ارکید:
تحصیلات: دکترای تخصصی
شاخص H:
دانشکده: دانشکده کشاورزی
اسکولار:
پست الکترونیکی: z.sharifi [at] uok.ac.ir
اسکاپوس: مشاهده
تلفن:
ریسرچ گیت:

مشخصات پژوهش

عنوان
بررسی اثر همزمان تنش های ناشی از شوری و میکروپلاستیک بر شاخص های زیستی کیفیت خاک
نوع پژوهش
پایان نامه
کلیدواژه‌ها
آلودگی میکروپلاستیک، تنفس خاک، شوری خاک، فعالیت آنزیمی خاک
سال 1402
پژوهشگران ندا بهرامی(دانشجو)، زاهد شریفی(استاد راهنما)، دمتریو آنتونیو زما(استاد مشاور)، امانوئل استیبان لوکاس-بورجا(استاد مشاور)

چکیده

میکروپلاستیک‌ها ذرات پلاستیک کوچکتر از 5 میلی‌متر هستند که به‌عنوان آلاینده‌های نوظهور شناخته می‌شوند. تأثیر میکروپلاستیک‌ها بر اکوسیستم‌های خاکی توجهات بسیاری را به خود جلب کرده است. شوری نیز به عنوان یکی از جدی‌ترین عوامل تخریب زمین، به یک نگرانی عمده در سراسر جهان تبدیل شده است. خاک به عنوان یک اکوسیستم طبیعی و ناهمگن اغلب به طور همزمان در معرض عوامل استرس‌زای متعدد قرار می‌گیرد. پژوهش-های زیادی در رابطه با اثر منفرد هر کدام از این تنش‌ها بر ویژگی‌های خاک از جمله ویژگی‌های زیستی در دست است. اما ممکن است این دو تنش (میکروپلاستیک و شوری) به طور همزمان در خاک رخ دهند. اثرات متقابل تنش-های غیرزیستی معمولاً به صورت سینرژیستی (هم افزا) است. با توجه به اینکه اطلاعاتی در مورد بررسی اثر همزمان این تنش‌ها بر شاخص‌های زیستی کیفیت خاک در دست نیست. بنابراین، در این پژوهش اثرات مستقل و متقابل آلودگی میکروپلاستیک پلی اتیلن با وزن مخصوص پایین و شوری (کلرید سدیم) بر ویژگی‌های بیولوژیک خاک بررسی شد. برای این منظور، ذرات میکروپلاستیک از جنس پلی‌اتیلن سبک در سطح 0، 4/0، 5/3 و 7 درصد وزنی/وزنی و کلرید سدیم در سطح 0، 35 و 70 میلی‌مولار بر کیلوگرم خاک در قالب فاکتوریل با طرح پایه کامل تصادفی هر کدام در 3 تکرار (جمعاً 12 تیمار در 36 تکرار) به مدت 90 روز انکوباسیون شد. و در پایان آزمایش ویژگی‌های pH و شوری خاک، تنفس پایه، کربن زیست‌توده میکروبی، آمونیفیکاسیون آرژنین، سرعت نیترات‌سازی، جمعیت میکروبی، میزان کربن آلی کل، کربن آلی محلول، آنزیم اوره‌آز، آنزیم آریل سولفاتاز، آنزیم فسفاتاز قلیایی و اسیدی، آنزیم بتاگلوکوزیداز و آنزیم دهیدروژناز همگی بر اساس روش‌های استاندارد اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان دادند که به طور کلی تیمارهای مستقل شوری اثرات منفی قابل توجهی بر ویژگی‌های شیمیایی و بیولوژیکی خاک داشتند. اما در روندی عکس میکروپلاستیک‌ها اثرات مثبتی بر برخی از ویژگی‌های خاک مانند، کربن آلی، فسفر قابل دسترس خاک، نیتروژن کل خاک و سرعت نیترات‌سازی داشتند، اما بر میزان نیترات، فراوانی میکروفلور (باکتری و قارچ)، تنفس پایه تجمعی و فعالیت آنزیم‌های فسفاتاز اسیدی و قلیایی، آریل سولفاتاز، بتا گلوکوزیداز، دهیدروژناز، اوره‌آز و آمونیفیکاسیون آرژنین را در خاک اثر کاهشی داشت. همچنین نتایج نشان دادند در تیمارهای اثرات متقابل این تنش‌ها میکروپلاستیک با جذب کلرید سدیم بر روی خود تأثیرات منفی ناشی از شوری بر ویژگی‌های بیولوژیکی خاک را کاهش داد. به‌طورخلاصه، نتایج مطالعه حاضر نشان داد که ذرات میکروپلاستیک اگر چه بر برخی ویژگی‌های خاک اثر منفی داشت، اما می‌تواند از اثرات شوری بر ویژگی‌های بیولوژیک خاک به ویژه فعالیت آنزیم‌های خاک اثر مثبت داشته باشد.