زینب آئینی

مقدمه: در سال‌های اخیر سلامت روان و نقش آن در کیفیت تصمیمات و رفتارهای کارآفرینان توجه روزافزونی را به خود اختصاص داده است. در همین راستا، این پژوهش به بررسی تأثیر قابلیت‌های شناختی در شکل‌گیری قصد کارآفرینانه با تأکید بر نقش تعدیل‌گر اختلال کم‌توجهی/ بیش‌فعالی در میان دانشجویان پرداخته است. روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی، بر مبنای روش گردآوری داده‌ها توصیفی- پیمایشی و از نظر ماهیت داده‌ها کمی بود. جامعۀ آماری پژوهش حاضر کلیه دانشجویان در حال تحصیل در دانشکده مهندسی دانشگاه کردستان در سه مقطع تحصیلی کارشناسی، کارشناسی‌ارشد و دکترا را در بر می‌گیرد. از آنجاکه تعداد این دانشجویان در سال 1403 شامل 3500 دانشجو بوده است، حجم نمونۀ آماری براساس جدول مورگان، 346 نفر تعیین شد. نمونه‌گیری به شکل در دسترس انجام گرفت. برای گردآوری داده‌های موردنیاز پژوهش از پرسش‌نامه استاندارد استفاده شد. برای تعیین پایایی پرسش‌نامه از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. بر همین اساس، اندازه این شاخص برای پرسش‌نامه پژوهش حاضر مقدار 84/0 بوده است. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها براساس روش مدل‌سازی معادلات ساختاری بوده است و کلیه محاسبات آماری در این پژوهش با استفاده از نرم‌افزار Smart PLS نسخه 3 و SPSS نسخه 26 انجام‌گرفته است. یافته‌ها: نتایج نشان‌دهنده این بود که قابلیت‌های شناختی (خودباوری، هوشیاری و ریسک‌پذیری ­) بر قصد کارآفرینانه دانشجویان تأثیر مثبت و معناداری دارد. در ارتباط با مؤلفه سلامت روان نتایج تحلیل داده‌ها حاکی از آن بوده است که اختلال کم‌توجهی/بیش‌فعالی می‌تواند ارتباط قابلیت‌های شناختی و قصد کارآفرینانه را تحت تأثیر قرار دهد. براین اساس، این اختلال می‌تواند موجب تقویت ارتباط قابلیت‌های شناختی سه‌گانه خودباوری، هوشیاری و ریسک‌پذیری و قصد کارآفرینانه شود. یافته متفاوت پژوهش حاضر در مقایسه با پژوهش‌های پیشین تأثیر تقویت‌کننده اختلال کم‌توجهی- بیش‌فعالی بر ارتباط خوباوری و قصد کارآفرینانه بوده است. به‌این‌ترتیب در شرایط مشابه، دانشجویانِ دارای این اختلال در مقایسه با همتایان فاقد این اختلال، بهتر از خودباوری خود در جهت قصد کارآفرینانه بهره خواهند گرفت. نتیجه‌گیری و دستاوردها: نتایج پژوهش حاضر می‌تواند زمینه طراحی و بازنگری در آموزش‌های کارآفرینی را برای افراد مبتلا به اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی به‌ویژه از دوران کودکی و نوجوانی فراهم آورد. به‌طوری‌که آموزش متناسب می‌تواند زمینه کاهش تبعیض علیه افراد مبتلا به علائم اختلال کم‌توجهی/بیش‌فعالی را ممکن سازد. برخی خصیصه‌های افراد مبتلا به این اختلال همچون اشتیاق، خلاقیت و ریسک‌پذیری با اتکا به آموزش درست می‌تواند در مسیر کارآفرینی و راه‌اندازی کسب‌وکار به‌کار گرفته شود. همچنین، این افراد به‌واسطه آموزش متناسب می‌توانند از خلاقیت و نبوغ خود در جهت کارآفرینی سازمانی بهره گیرند.