فهم متون دینی تحتتأثیر عوامل مختلفی از جمله زمینههای تاریخی و اجتماعی است. در تفسیر قرآن، یکی از مهمترین عوامل تأثیرگذار بر فهم آیات، اسباب نزول است. اسباب نزول به مجموعه شرایط، رویدادها، پرسشها یا چالشهایی گفته میشود که بهدلیل آنها آیات قرآن نازل شدهاند. مسلمانان از ابتدای اسلام به این عامل توجه کردهاند که نتیجهی آن، پیدایش علم اسباب نزول است. این پژوهش با روش توصیفیتحلیلی و با استناد به منابع کتابخانهای انجام شده و دادهها از منابع معتبر تفسیری، کتب فقهی و منابع حدیثی گردآوری شده است. تحلیلها نشان میدهد که بخشی از آیات قرآن دارای محتوای فقهی است و نحوهی تفسیر آنها مستقیما بر استنباط احکام تأثیر میگذارد. پذیرش یا رد روایات اسباب نزول توسط مذاهب مختلف، با توجه به تفاوت در نوع مواجهه با سند و محتوای روایات، موجب برداشتهای متفاوت از آیات و در نتیجه بروز اختلافات فقهی شده است. نتیجهی پژوهش نشان میدهد که اسباب نزول با وجود چالشهایی نظیر ضعف سندی، ضعف محتوایی و تعارض در نقل، همچنان یکی از ابزارهای کلیدی در فهم قرآن و جلوگیری از تحریف معناست و میتوان با بهرهگیری از روشهای نوین تفسیری به تقریب مذاهب و کاهش اختلافات فقهی کمک کرد..
