این پژوهش با هدف بررسی و تحلیل مخاطرات هیدروژئومورفولوژی و انسانی ناشی از احداث سد ژاوه بر روی رودخانه سیروان در استان کردستان انجام شد. مطالعه حاضر از نوع کاربردی-تحلیلی بوده و با بهرهگیری از چهار روش کتابخانهای، میدانی، نرمافزاری و آماری به اجرا درآمد. در بخش میدانی، مخاطرات هیدروژئومورفولوژیک پیشبینی شده شامل کیفیت نامناسب آب دریاچه سد در صورت آبگیری، تجمع آلایندهها در رسوبات، تغییر در الگوهای فرسایش و رسوبگذاری، تغییر کیفیت آب پاییندست و خطر ناپایداری شیبهای اطراف دریاچه شناسایی گردید. در بخش نرمافزاری، با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) و روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، پهنهبندی پتانسیل خطر زمینلغزش و سیلخیزی در منطقه مورد مطالعه انجام شد. برای زمینلغزش، هشت پارامتر ارتفاع، شیب، جهت شیب، فاصله از رودخانه، لیتولوژی، فاصله از گسل، فاصله از جاده و شاخص NDVI مورد استفاده قرار گرفت. نتایج نشان داد که فاصله از جاده با وزن 295/0، مهمترین عامل در وقوع زمینلغزش است. برای سیلخیزی نیز از شش پارامتر استفاده شد که بارش با وزن 354/0 به عنوان کلیدیترین عامل شناسایی شد. نقشههای نهایی پهنهبندی خطر نشان داد که به ترتیب 1/5 و 4/10 درصد از منطقه در کلاس خطر زمینلغزش بسیار زیاد و زیاد، و 8 و 5/17 درصد در کلاس خطر سیل بسیار زیاد و زیاد قرار دارند. در بخش مطالعات انسانی، با تکمیل پرسشنامه توسط 102 نفر از ساکنان محلی و 38 نفر از کارکنان ادارات مرتبط، مشخص شد که از دیدگاه ساکنان، "کافی نبودن پرداخت غرامتها" با میانگین 57/4 و از دیدگاه کارکنان، "آلودگی آبهای زیرزمینی و آب شرب" با میانگین 42/4 مهمترین مخاطره محسوب میشوند. میانگین رضایت ساکنان از احداث سد تنها 51/1 از 5 بود. در مجموع، یافتهها حاکی از آن است که احداث سد ژاوه در شرایط کنونی و بدون اجرای راهکارهای جامع کاهش ریسک، میتواند منجر به بروز مخاطرات گسترده زیست محیطی، ژئومورفولوژیکی و انسانی شود که تأثیرات آن میتواند برای دههها پایدار بماند.
