تخته از روستاهای اورامانات در استان کردستان است و از دیرباز در میان مردمان منطقه ژاوهرود به عنوان مرکز علوم اسلامی و تصوف شناخته شده است. درباره وجه تسمیه روستا که موقعیت توپولوژیک غیر مسطح دارد، به نظر میرسد لفظ تخته برای دلالت بر هموار و مسطح بودن نیست بلکه اشاره به پایتخت بودن و مرکزیت دینی و عرفانی این روستا در منطقه دارد. در این پژوهش با بازخوانی منابع تاریخی و تراجم، بررسی میدانی و گفتگو با ساکنان قدیمی و بررسی آثار موجود، روند رواج علوم اسلامی در تخته و نقش علما و جایگاه آثار ایشان بررسی میشود. با بررسی آثار و افکار علمای تخته و آنچه در منابع تاریخی آمده، آشکار است که آنها با تکیه بر میراث اسلامی عربی و از طریق نشر رسالهها و آموزش علوم عربی و اسلامی در زوایای مساجد و خانقاههای منطقه تأثیر زیادی بر گسترش علوم عربی و اندیشههای اسلامی و عرفانی در کردستان داشتهاند. شیخ مصطفی تختهای، شیخ محمد وسیم، شیخ سلیم تختهای، شیخ محمد قسیم، شیخ محمد (ملقب به فخر العلماء)، شیخ احمد علامه و شیخ عبدالقادر مهاجر از برزگان علوم عربی و ادبی در این منطقه بودهاند و آثار ایشان شامل کتابها، رسالهها و منظومههای متعدد به زبانهای کردی، فارسی و عربی در جهان اسلامی منتشر شده است.
