هدف از ایجاد مناطق آزاد، زمینه سازی جهت فراهم ساختن شرایط مناسب برای افزایش تولید و صدور کالاها از طریق راه یابی به بازارهای جهانی بر اساس اصول رقابت آزاد بوده است. ایجاد مناطق آزاد و ویژه اقتصادی به عنوان عواملی مؤثر در جهت جبران فرصتهای از دست رفته و توسعه صادرات، ایجاد اشتغال سالم و مولد، ارتقای جایگاه اقتصادی کشور و بهره مندی از اقتصاد رقابتی مورد توجه و تأکید سیاستگذاران نظام اقتصادی کشور می باشد. این پژوهش به بررسی تجربه کشورهای موفق در زمینه مناطق تجارت آزاد و نیز ارزیابی عملکرد مناطق ویژه اقتصای کشور می پردازد. در این راستا، میزان جذب سرمایه های خارجی توسط منطقه به عنوان معیار عملکرد موفق مناطق آزاد تجاری کشورها و توسعه صادرات و کسب درآمد ارزی به منظور معیار ارزیابی عملکرد منطقه ویژه اقتصادی درنظر گرفته شده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که از عوامل موثر بر موفقیت 6 کشور شامل سنگاپور، کره جنوبی، چین، مالزی، امارات متحده عربی و ترکیه میزان اشتغال در مناطق آزاد تجاری، تعداد این مناطق، حجم صادرات و شاخص آزاد سازی تجاری نام برد که تأثیر مثبت و معنی داری بر سرمایه گذاری مستقیم خارجی در این کشورها داشته اند. همچنین ارزیابی عملکرد مناطق ویژه اقتصادی کشور نشان دادکه عواملی همچون میزان سرمایه گذاری انجام شده، میزان واردات منطقه ویژه اقتصادی، متغیر سطح اشتغال تحقق یافته در منطقه ویژه اقتصادی و واحدهای فعال در منطقه ویژه اقتصادی تأثیر معنادار و مثبتی بر توسعه صادرات و کسب درآمد ارزی در مناطق ویژه اقتصادی کشور داشته است. بنابراین توسعه مناطق آزاد و ویژه اقتصادی و اتخاذ سیاست های همگرائی در عرصه روابط خارجی و ایجاد ثبات و امنیت اقتصادی از جمله مؤلفه هایی است که می تواند مورد توجه سرمایه گذاران خارجی قرار گیرد. علاوه بر این، از آنجایی که منطقه ویژه اقتصادی بانه از نظر موقعیت جغرافیایی یکی از نقاط بسیار مناسب برای سرمایه گذاری و افق اقتصادی بلندمدت تبدیل کرده است، از این رو می بایست از این امکانات و شرایط ویژه بهترین استفاده را نمود تا در سایه توسعه این منطقه، آثار مثبت این پیشرفت در استان و کشور نمایان شود. بنابراین با الگوگیری از مناطق آزاد تجاری موفق به تدوین الگوی توسعه منطقه ویژه اقتصادی بانه پرداخته شده است.
