سیروان بابائی

به‌منظور بررسی واکنش اکوتیپ‌های مختلف یونجه‌ باغی (Coronilla varia) نسبت به علف‌کش­ها، آزمایشی در سال 1403 در گلخانه دانشگاه کردستان به­صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملاْ تصادفی در چهار تکرار اجرا شد. عامل اول شامل 10 اکوتیپ مختلف یونجه ‌باغی (همدان، نهاوند، پاوه، سمنان، سنندج، سروآباد، سقز، کرمانشاه، مریوان و ایلام) و عامل دوم پنج سطح علف‌کش (شامل شاهد بدون علف‌کش، توتریل (ایوکسینیل)، توفوردی­بی (2 و 4- دی کلروفنوکسی‌دی‌هیدروکسی)، گرانستار (تری‌بنورون متیل) و آتلانتیس (یدوسولفورون متیل سدیم + مزوسولفورون متیل + ایمن‌کننده مفن پیر دی اتیل) بود. صفات مورد ارزیابی شامل خسارت چشمی، ارتفاع بوته، شاخص سطح برگ و وزن خشک بودند. نتایج حاصل از ارزیابی چشمی نشان داد که علف‌کش‌های توفوردی بی (99 درصد) و توتریل (5/95 درصد) بیشترین تأثیر را در مهار اکوتیپ­های یونجه باغی داشتند، درحالی­که آتلانتیس (7/53 درصد) کمترین میزان مهار را نشان داد. بیشترین درصد کاهش ارتفاع نسبت به شاهد به‌ترتیب در علف‌کش­های توفوردی بی (52/68 درصد در اکوتیپ همدان)، توتریل (68/58 درصد در اکوتیپ سقز)، گرانستار (71/38 درصد در اکوتیپ نهاوند) و آتلانتیس (02/26 درصد در اکوتیپ همدان) مشاهده شد. در بررسی شاخص سطح برگ، بیشترین مقدار مربوط به شاهد پاوه (45/1) و کمترین مقدار مربوط به تیمار توفوردی بی در اکوتیپ مریوان (24/0) بود. به‌طور کلی، میانگین کاهش شاخص سطح برگ در مقایسه با شاهد برای علف‌کش‌های توفوردی‌بی، توتریل، گرانستار و آتلانتیس به‌ترتیب 03/58، 48، 4/41 و 03/21 درصد بود. در خصوص وزن خشک، بیشترین مقدار به شاهد در اکوتیپ پاوه (67/28 کیلوگرم) و کمترین مقدار به تیمار توفوردی‌بی در اکوتیپ سقز (11/5 کیلوگرم) اختصاص داشت. به‌طور کلی، علف‌کش‌های توتریل و توفوردی‌بی بیشترین تأثیر کاهشی در وزن خشک یونجه باغی را نشان دادند، درحالی‌که آتلانتیس کمترین کاهش را در مقایسه با سایر علف‌کش‌ها ایجاد کرد.