در دنیای امروزه که آدمها منافع شخصی را بر منافع جمعی ترجیح میدهند و هرکس ارزشهای خاص خود را میپسندد، نیاز به رواداری و دگرپذیری بیش از پیش احساس میشود. عرفای اسلامی، رواداران نامور در جامعه جهانی بودهاند که موضعگیری و عملکرد آنها بر این مدعی، صحه میگذارد. کنار نهادن تعصب و تنگنظری در این عصر لازم است و در این صورت است که همزیستی مسالمتآمیز میسر می-شود. در میان عرفای ایرانی دو تن از آنها رواداران نامور بودهاند، که مقوله تحمل دیگران در تصنیفات و مناقبشان مشهود است. عملکرد آنها در قبال مذاهب مخالف و حتّی ادیان دیگر، پرده از سازگاری آنها برمی-دارد و بهسبب سعه صدری که داشتهاند، سبب هدایت بسیاری از مردم شدهاند. ابوسعید ابوالخیر و ابوالقاسم قشیری که از عرفای بزرگ بودهاند، در زندگی و سیر و سلوک خویش، بر سازگاری و مدارا بسیار تأکید کردهاند. در این تحقیق با بررسی مناقب آنها و دو کتاب رساله قشیریه و اسرارالتوحید، میخواهیم رواداری و مدارا را در زندگی شخصی آنها تبیین کنیم.
