پرویز فتحی

دشت دهگلان یکی از قطبهای کشاورزی در استان کردستان محسوب می‎شود. رشد بی‌رویه جمعیت مناطق شهری و روستایی، گسترش مزارع کشاورزی فاریاب، واحدهای صنعتی، اکتشاف و استخراج معادن از یک طرف و کاهش میزان نزولات جوی در سال‌های اخیر از طرف دیگر، موجب افزایش بی‎رویه میزان بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی و افت شدید سطح ایستابی در دشت مذکور گردیده است. لذا بقای آتی اجتماعات کشاورزی و روستائی منطقه ، بستگی شدیدی به مدیریت بهینه منابع آب زیرزمینی دشت دارد. بسط مدل ریاضی سیستم منابع آب زیرزمینی اولین و مهم‎ترین قدم در مدیریت پایدار و بهینه این منابع به شمار می‎آید. هدف از تحقیق حاضر، بسط و توسعه مدل ریاضی جریان آب زیرزمینی در دشت دهگلان می‎باشد. برای این منظور با استفاده از کد نرم‌افزاری Modflow مدل عددی ماندگار وغیرماندگار جریان آب زیرزمینی در دشت دهگلان بسط و توسعه داده شد. از داده‎های سطح ایستابی در محل چاهک‎های مشاهده‎ای در سال‎های آبی 82-81 و 83-82 برای واسنجی و آزمون مدل‎های پیشنهادی استفاده گردید. همچنین با استفاده فرایند آنالیز حساسیت تأثیر خصوصیات هیدرودینامیکی سفره و عوامل تغذیه و تخلیه بر دقت پیش‎بینی مدل‎های ریاضی بررسی گردید. نتایج حاصل از تحقیق نشان داد که نتایج مدل‎های پیشنهادی انطباق بالایی با داده‎های مشاهداتی دارد و لذا از مدل عددی پیشنهادی می‎توان به عنوان ابزاری کارآمد در مدیریت منابع آب زیرزمینی دشت دهگلان استفاده نمود. نتایج همچنین نشان داده که آبدهی ویژه مؤثرترین پارامتر بر دقت پیش‎بینی مدل پیشنهادی می‎باشد.