برخی از علمایی که در سنندج یا در اطراف سنندج به دنیا آمده و در مساجد این شهر مانند دارالاحسان تعلیم دیده بودند به ممالک مجاور مهاجرت کرده و در آنجا تاثیرات علمی و اجتماعی فراوانی گذاشتند. در این سخنرانی به برخی از این چهره ها و نقش آنان در ترویج علوم اسلامی یا اصلاحات دینی پرداخته شده است. مهمترین مواردی که در این سخنرانی مورد توجه قرار گرفت عبارتند بود از: نقش علمای مردوخی تختوی به خصوص شیخ عبدالقادر مهاجر و شیخ وسیم در سلیمانیه و شیخ طه مردوخی و مفتی زهاوی در بغداد و موصل و نقش فرج الله زکی بگ و محی الدین صبری نعیمی کانیمشکانی در تاسیس مکتبه کردستان در قاهره که اولین چاپخانه علوم اسلامی بود و همچنین نقش خانواده مفتی به خصوص برهان الاسلام محمد مهری مفتی زاده مشهور به هیلاف در استامبول و نقش او در تاسیس روزنامه کردستان و وکالت بسیاری از چهره های اصلاح طلب مانند سعید نورسی و همچنین نقش خانواده مردوخی در دمشق به خصوص مسعود مردوخی در تعلیم زبان فارسی به عرب زبانان و تدوین اولین کتاب آموزی زبان فارسی به زبان عربی.
