محمد مجدی

گیاه شاه‌اسپرم (.Tanacetum balsamita L) از خانواده گل ستاره ای ها (Asteraceae)، یکی از گونه‌های ارزشمند دارویی است که سرشار از برخی متابولیت‌های ثانویه نظیر فلاونوئیدها، سزکویی ترپن لاکتون‌ها، مشتقات فنیل‌پروپان، تانن‌ها و اسانس‌های معطر می‌باشد. این ترکیبات دارای خواص فارماکولوژیکی متعددی از جمله فعالیت‌های ضدالتهابی، ضدباکتریایی و آنتی‌اکسیدانی هستند؛ به‌طوری که در طب سنتی برای درمان برخی از اختلالات گوارشی، تنفسی، پوستی و عصبی مورد استفاد ه قرار میگیرند. یکی از راه های بهره مندی از این ترکیبات باارزش استفاده از کشت بافت به عنوان یک روش بیوتکنولوژی است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی پتانسیل کالوس‌زایی ریزنمونه‌های مختلف گیاه Tanacetum balsamita در شرایط کشت‌بافت انجام شد. برای این منظور ابتدا پتانسیل کالوس زایی از ریزنمونه‌های برگ و ساقه در محیط های کشت MS وMS ½ حاوی ترکیبات مختلفی از هورمون‌های گیاهی D 2,4- (1،0 و 2 میلی‌گرم در لیتر) وBAP (بنزیل‌آمین‌پورین) (0، 5/0 و 1 میلی‌گرم در لیتر) مطالعه شد. سپس تاثیر دو سطح یون منیزیم (185 و 370 میلی‌گرم در لیتر) بررسی گردید. نتایج حاصل از آزمایش‌ها نشان داد که بیشترین میزان کالوس زایی در محیط کشت MS حاوی 1 میلی‌گرم در لیتر D 2,4- و 1 میلی‌گرم در لیتر بنزیل‌آمین‌پورین مشاهده شد. همچنین بیشترین درصد و حجم کالوس زایی از ریزنمونه‌های برگ در محیط‌کشت MS حاوی 1 میلی‌گرم در لیتر D 2,4- و 1 میلی‌گرم در لیتر بنزیل‌آمین‌پورین که 370 میلی گرم در لیتر منیزیم به آن اضافه شده بود، مشاهده شد. این نتایج میتواند در استفاده از کالوس در کشت‌های سوسپانسیون و پروژه های انتقال ژن مورد استفاده قرار گیرد.