زمینه و هدف: از مهمترین مزایای درختان در اکوسیستمهای جنگلی مقدار زیتوده و توان ترسیب کربن خاک است. این پژوهش در جنگلهای زاگرس شمالی (واقع در آرمرده) با هدف تعیین برآورد زیتوده روی زمینی، زیتوده زیرزمینی و ترسیب کربن خاک با استفاده از معادلات زیستسنجی در 3 تیپ مازودار- ویول (Q.infectoria- Q.libani)، ویول خالص (Pure Q.libani) و ویول- برودار- مازودار (Q.libani- Q.brantii- Q.infectoria) انجام شد. روش بررسی: از قطعه نمونههای 400 مترمربعی جهت برداشت ویژگیهای جنگلشناسی در هر تیپ جنگلی استفاده شد. تعداد 5 نمونه خاک مرکب از عمق 0- 10 سانتیمتری نیز به صورت تصادفی جهت اندازهگیری ویژگیهای خاک برداشت شد. مقادیر زیتوده روی زمینی، زیتوده زیرزمینی و ترسیب کربن خاک با استفاده از معادلات زیستسنجی به عنوان یک روش غیرمستقیم (غیر مخرب) محاسبه گردید. آزمون تجزیه واریانس برای بررسی ویژگیهای خاک و آزمون توکی جهت مقایسه میانگینها و تفاوت مقدار زیتوده و ترسیب کربن خاک بین تیپهای مختلف جنگلی مورد استفاده قرار گرفت. یافتهها: نتایج نشان داد که مقدار زیتوده روی زمینی در تیپ مازودار- ویول 35/7595 کیلوگرم در هکتار، در تیپ ویول خالص 42/9439 کیلوگرم در هکتار و در تیپ ویول- برودار- مازودار 63/12998 کیلوگرم در هکتار بود. همچنین مقدار زیتوده زیرزمینی در تیپهای مازودار- ویول، ویول خالص و ویول- برودار- مازودار به ترتیب 30/1139، 91/1415 و 79/1949 کیلوگرم در هکتار بود. مقدار زیتوده کل در تیپهای مورد بررسی متفاوت بود، به طوری که در تیپ آمیخته ویول- برودار- مازودار بیشترین (43/14948 کیلوگرم در هکتار) و در تیپ مازودار- ویول کمترین (66/8734 کیلوگرم در هکتار) مقدار را نشان داد. در نهایت مقدار ترسیب کربن خاک در تیپ ویول خالص با 32/131 تن در هکتار به طور معنیداری بیشتر از سایر تیپها بود. مقدار ترسیب کربن خاک در تیپهای ویول- برودار- مازودار و مازودار- ویول به ترتیب 34/110 و 37/100 تن در هکتار بود. بحث و نتیجهگیری: به طور کلی نتایج این پژوهش نشاندهنده متفاوت بودن مقدار زیتوده و ترسیب کربن خاک در تیپهای مختلف است. مدیریت صحیح جنگلهای بلوط به منظور کاهش انتشار گازهای گلخانهای و پدیده تغییر اقلیم دارای اهمیت بسزایی است. در نهایت میتوان با توجه به اهمیت موضوع تجارت کربن از این موضوع در راستای احیاء و نگهداری پایدار این اکوسیستمهای طبیعی بهرهمند شد.
