پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین راهبردهای حرفهای مدیران مدارس در جهت تحقق رهبری مسئولیتپذیر در بستر آموزشوپرورش ایران انجام شده است. این مطالعه با بهرهگیری از رویکرد کیفی و راهبرد نظریهپردازی دادهبنیاد، بر مبنای رهیافت سازندهگرای چارمز صورت گرفته است. مشارکتکنندگان پژوهش شامل 12 نفر از مدیران مدارس دولتی ابتدایی، متوسطه اول و دوم شهر کرمانشاه بودند که با روش نمونهگیری هدفمند و بر پایه معیارهای تخصصی و تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری و با استفاده از روش کدگذاری سهمرحلهای (باز، محوری و انتخابی) تحلیل گردید. یافتههای پژوهش نشان داد که راهبردهای حرفهای مدیران برای رهبری مسئولیتپذیر در چهار مقوله اصلی قابل احصا هستند: فرهنگ مشارکتپذیری (شامل برگزاری شوراها، تفویض اختیار، مشارکت معلمان)، ارتباط حسنه مبتنی بر اعتماد (از جمله گوشدادن فعال، همدلی، بازخورد سازنده)، تابآوری در برابر مشکلات (شامل پذیرش تفاوتها و مقاومت در برابر مداخلات بیرونی) و رهبری مبتنی بر رشد اخلاقی و حرفهای. این راهبردها بر نقش مدیر بهعنوان پرورندهی مسئولیت پذیر، شنونده فعال، و رهبر مشارکتی تأکید دارند و میتوانند زمینهساز بازسازی اعتماد، تقویت عدالت آموزشی و بهبود فضای انسانی مدرسه باشند.
