با رشد شهرنشینی در جهان و تأکید بر توسعه پایدار، تبدیل معابر شهری به پیادهراه بهعنوان رویکردی مؤثر در ارتقای کیفیت زندگی شهری شناخته شده است. در ایران نیز، اهمیت طراحی فضاهای پیاده محور بهویژه در مناطق تاریخی و مرکزی شهرها، به دلیل تأثیرات آن بر سرزندگی، امنیت محیطی، و اقتصاد شبانه، به طور فزایندهای موردتوجه قرار گرفته است. این پژوهش با هدف بررسی و تحلیل نقش و اهمیت مولفه های موثر بر زیست شبانه در خیایان شبرنگ به منظور شناسایی عوامل تاثیرگذار بر توسعه زیست شبانه در بافت مرکزی انجام شده است. این خیابان به دلیل موقعیت تاریخی، اجتماعی، و تجاری منحصربهفرد خود، پتانسیل بالایی برای ارتقای زیست شبانه و تقویت تعاملات اجتماعی دارد. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل عاملی تأییدی (CFA) با استفاده از نرمافزار Smart PLS است. دادهها با پرسشنامه جمعآوری و از طریق شاخصهای کالبدی، اجتماعی، کارکردی، اقتصادی، و زیستمحیطی تحلیل شدهاند. نتایج نشان داد که ابعاد اجتماعی با ضریب 0.935 و کارکردی با ضریب 0.820 بیشترین تأثیر را بر تقویت زیست شبانه دارند. همچنین، شاخصهای کالبدی، اقتصادی و زیست محیطی با ضرایب 0.709، 0.694 و 0.678 نیز نقش مؤثری ایفا میکنند. بهبود مبلمان شهری، افزایش تنوع و مقیاس کاربریها، ارتقای روشنایی و امنیت محور و برگزاری فعالیتها و رویدادهای شبانه از عوامل کلیدی شناساییشدهاند. این پژوهش اطلاعات ارزشمندی برای تصمیمگیران شهری و سیاستگذاران فراهم میآورد که میتواند در طراحی شهرهای پایدار و تقویت اقتصاد شبانه به کار گرفته شود.
