جمال سلیمی

آموزش ریاضی دوره ابتدایی به دلیل نقش محوری در پرورش تفکر منطقی و حل مسئله، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و کیفیت آن به شایستگی‌های معلمان وابسته است. این پژوهش با هدف بررسی شایستگی‌های پداگوژیکی، حرفه‌ای، فردی، و اجتماعی معلمان ریاضی ابتدایی اقلیم کردستان و تحلیل تفاوت‌های آنها بر اساس متغیرهای جمعیت‌شناختی (جنسیت، سن و نوع مدرسه) انجام شد. پژوهش حاضر از نوع توصیفی-پیمایشی با رویکرد همبستگی بود. جامعه آماری شامل معلمان ریاضی دوره ابتدایی اقلیم کردستان (870 نفر) بود که 190 نفر (75 مرد و 115 زن) با روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه محقق‌ساخته با 24 گویه در چهار بعد شایستگی بود که روایی محتوایی آن با نظر متخصصان تأیید شد و پایایی آن با آلفای کرونباخ 0.89 به‌دست آمد. داده‌ها با استفاده از روش‌های آماری توصیفی و استنباطی شامل t تک‌نمونه‌ای،t مستقل، تحلیل واریانس یک‌طرفه (ANOVA)، همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه در نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که معلمان از سطح شایستگی بالایی برخوردارند، به‌ویژه در بعد اجتماعی که بیانگر توانمندی در تعامل با دانش‌آموزان و والدین است. با این حال، شایستگی حرفه‌ای ضعیف‌تر بود، به‌ویژه در استفاده از فناوری‌های آموزشی و تطبیق محتوای ریاضی با کاربردهای واقعی، که به محدودیت‌های زیرساختی و چالش‌های زبانی در اقلیم کردستان نسبت داده می‌شود. معلمان زن در ابعاد پداگوژیکی و اجتماعی عملکرد بهتری داشتند. معلمان مدارس غیردولتی به دلیل منابع بهتر، در همه ابعاد برتر بودند. معلمان جوان‌تر (20-30 سال) نیز شایستگی‌های اجتماعی و حرفه‌ای قوی‌تری نشان دادند. ابعاد شایستگی با یکدیگر رابطه‌ای قوی داشتند، و نوع مدرسه و سن مهم‌ترین پیش‌بینی‌کننده‌های شایستگی بودند. یافته‌ها به دلیل خوداظهاری داده‌ها با احتیاط تفسیر می‌شوند. این پژوهش با ارائه دیدگاهی چندبُعدی و تحلیل چالش‌های محلی، بستری برای سیاست‌گذاری آموزشی در اقلیم کردستان فراهم کرد.