جلال خورشیدی

به‌لیمو با نام علمی Aloysia citriodora گیاهی است چندساله از تیره Verbenaceae که برگ آن کاربردهای متنوعی در صنایع غذایی و دارویی دارد. تکثیر این گیاه معمولاً توسط قلمه ساقه صورت می‌گیرد. فاکتورهای مختلفی از جمله زمان قلمه‌گیری، سن ساقه، موقعیت قلمه روی ساقه، برگ‌دار بودن یا نبودن قلمه و شرایط محیط ریشه‌زایی روی میزان موفقیت تکثیر تأثیرگذار هستند. در پژوهش حاضر، تأثیر تعداد برگ روی قلمه روی زنده‌مانی، ریشه‌زایی و رشد اولیه شاخساره قلمه‌های ساقه به‌لیمو در قالب طرح کاملاً تصادفی در شرایط گلخانه مورد مطالعه قرار گرفت. بدین‌صورت که در اواسط اردیبهشت ماه از ساقه‌های رشد جدید قلمه‌های ساقه با سه برگ، با دو برگ، با یک برگ و بدون برگ تهیه گردید و سپس در بستر ماسه بادی کشت شدند. بعد از گذشت 45 روز از زمان کشت، صفاتی از قبیل درصد زنده‌مانی قلمه‌ها، طول شاخساره، طول ریشه، وزن تر شاخساره، وزن تر ریشه، و نسبت وزن تر شاخساره به ریشه اندازه‌گیری شدند. بیش‌ترین درصد زنده‌مانی قلمه‌ها (100 درصد) مربوط به قلمه‌های با سه برگ بود و به دنبال آن قلمه‌های با یک برگ قرار داشتند (80 درصد). همچنین بیش‌ترین طول ریشه (13 سانتی‌متر) و وزن تر ریشه (0/097 گرم) متعلق به قلمه‌های ساقه با سه برگ بود. کم-ترین طول ریشه (4/03 سانتی‌متر) و وزن تر ریشه (0/007 گرم) از قلمه‌های بدون برگ به‌دست آمد. قلمه‌ها از نظر طول و وزن تر شاخساره اختلاف معنی‌داری با هم نداشتند. بنابراین، بر اساس مجموع صفات اندازه‌گیری شده، قلمه‌های با سه برگ مناسب‌ترین قلمه‌ها برای تکثیر به لیمو شناخته شدند.