حیدر پیری

در بامداد جمعه ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ (13 ژوئن 2025)، رژیم اسرائیل در اقدامی هماهنگ و عملیاتی با نام «طلوع شیران»، حملات نظامی و موشکی گسترده‌ای به خاک ایران انجام داد. در این حملات، افزون بر تأسیسات غنی‌سازی هسته‌ای، پایگاه‌های موشکی، دانشمندان هسته‌ای و فرماندهان نظامی، مناطق مسکونی و زیرساخت‌های حیاتی و غیرنظامی نیز هدف قرار گرفتند. این تهاجم که به مدت 12 روز (از 23 خرداد تا 2 تیر ماه 1404) ادامه یافت، با ادعای مقابله با تهدیدات امنیتی ایران و تحت عنوان دفاع مشروع پیشدستانه آغاز شد. این رویداد نه تنها منجر به تلفات انسانی و تخریب زیرساخت‌های غیرنظامی شد، بلکه بار دیگر پرسش‌های بنیادینی را درباره مرزهای مشروعیت توسل به زور در نظام حقوق بین‌الملل معاصر مطرح ساخت. در این پژوهش، نخست علل ادعایی اسرائیل برای حمله به ایران که بیشتر جنبه سیاسی دارند مورد بررسی و در ادامه علل فوق از منظر حقوق بین الملل به طور خاص حقوق توسل به زور مورد تحلیل قرار گرفت. مبرهن است که ادعاهای اسرائیل نه تنها فاقد پشتوانه حقوقی (حق دفاع مشروع مندرج در ماده 51 منشور سازمان ملل متحد) است بلکه همچنین توسل به زور بدون اثبات تهدید قریب الوقوع، نقض اصل منع توسل به زور (بند 4 ماده 2 منشور سازمان ملل متحد) نیز به شمار می رود.