هیمن نوربخش

فایکوسیانین، رنگدانه‌ای پروتئینی با ارزش تغذیه‌ای و عملکردی بالا در Spirulina platensis، به دلیل دارا بودن اسیدهای آمینه ضروری، ویتامین‌ها، مواد معدنی و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی از جمله فایکوسیانوبیلین، نقشی مؤثر در کاهش التهاب و خنثی‌سازی رادیکال‌های آزاد ایفا می‌کند؛ با این حال حساسیت این ترکیب به نور، گرما و تغییرات pH پایداری آن را محدود کرده است. در این پژوهش، برای افزایش پایداری و بهره‌برداری مؤثر از فایکوسیانین، از تکنیک ژلاسیون یونی با استفاده از آلژینات و کیتوزان جهت تهیه نانوذرات حاوی این رنگدانه استفاده شد. نانوکپسولاسیون با سه غلظت مختلف آلژینات (1، 2 و 3 درصد) انجام شد و پس از تشکیل ژل در محیط کلرید کلسیم، ذرات در محلول‌های حاوی آلژینات و کیتوزان پوشش‌دهی شدند و نهایتاً به‌وسیله هموژنیزاسیون فراصوتی به اندازه نانومتری رسیدند. نتایج نشان داد با افزایش غلظت آلژینات، کارایی درون‌پوشانی به‌طور قابل توجهی افزایش می‌یابد، به‌طوری که بیشترین بازده مربوط به آلژینات 3 و 2 درصد بود. داده‌های DLS وجود دو جمعیت ذره‌ای با اندازه‌های 160–200 و 900–1000 نانومتر را نشان داد. آزمون DSC پیک گرماگیر مشخصی را در هر دو نمونه خالص و درون‌پوشانی‌شده نشان داد که بیانگر تغییر رفتار حرارتی در اثر انکپسولاسیون بود و افزایش آنتالپی در نانوذرات حاکی از نیاز به انرژی بیشتر برای گذار حرارتی است. جمع‌بندی نتایج نشان می‌دهد که استفاده از آلژینات و کیتوزان در قالب ژلاسیون یونی، روشی کارآمد برای افزایش پایداری، حفظ ویژگی‌های زیستی و بهبود خواص ساختاری فایکوسیانین است و به‌ویژه غلظت 2 درصد آلژینات می‌تواند گزینه‌ای مناسب برای توسعه سامانه‌های نانوکپسولی و کاربرد آن‌ها در صنایع غذایی و محصولات عملکردی نوین باشد.