حسین جهانی عزیزآبادی

امروزه مشخص شده که تولید شیر در اولین شکم زایش دارای رابطه مستقیم با رشد گوساله های شیرخوار در دوران شیرخوارگی است. بر اساس مطالعات انجام شده هر 100 گرم افزایش وزن روزانه بالاتر از 500 گرم در روز، سبب 130 تا 155 کیلوگرم شیر بیشتر در اولین شکم زایش خواهد شد. بر اساس همین یافته ها امروزه دامداران در تلاش هستند که روش های مدیریتی و تغذیه ای مناسب را برای دست یابی به افزایش وزن روزانه بیشتر در گوساله های شیرخوار بکار گیرند. از جمله این روش ها افزایش میزان مصرف شیر می باشد. اما معمولا گوساله های که با مقادیر بالای شیر تغذیه می شوند مصرف استارتر کمتری نسبت به سایر گوساله ها خواهند داشت و در دوران قطع شیر منحنی رشد آنها از حالت خطی به حالت سینوسی در خواهد آمد. لذا همواره این سوال مطرح بوده که میزان نیاز روزانه گوساله های شیرخوار به شیر چقدر است و نیاز غذایی آنها تحت تاثیر چه عواملی قرار می گیرد؟ از طرفی برای اینکه شکمبه گوساله در زمان قطعی شیر توسعه متابولیکی و فیزیکی مناسبی داشته باشد لازم است که علاوه بر شیر به میزان کافی از استارتر با کیفیت مناسب مصرف کند. بر اساس جدول احتیاجات غذایی گوساله های شیرخوار در NASEM(2021) یک گوساله 40 کلوگرمی با روزانه 600 یا 800 گرم افزایش وزن روزانه به ترتیب روزانه 3.6 و 4.4 مگا کالری انرژی قابل متابولیسم نیاز دارد که اگر فقط با شیر تغذیه شود و از شیری با 12.5 درصد ماده خشک و 5.4 مگاکالری انرژی قابل متابولیسم مصرف کند روزانه به ترتیب 5.4 و 6.5 کیلوگرم شیر نیازهای غذایی آن را تامین خواهد کرد. این در حالی است که در بسیاری از گله های گاو شیری ایران روزانه 8-10 کیلو گرم شیر به گوساله ها خورانده می شود. افزایش مصرف شیر ممکن است سبب رشد بیشتر در گوساله شود اما مطالعات نشان داده که چنین گوساله های معمولا در زمان قطع شیر استارتر کمتری در هفته های آخر دوران شیرخوارگی نسبت به گوساله های که مصرف شیر در حد 5.5 کیلوگرم در روز داشته اند، مصرف می کنند. برای یک گوساله قطع شیر با وزن حدود 85 کیلو گرم بر اساس جدول احتیاجات غذایی روزانه فقط باید یک کیلوگرم استارتر با 3.2 مگاکالری انرژی مصرف کند تا نیاز نگهداری آن تامین شود و درصورت داشتن افزایش وزنی معادل 800 گرم در روز از همان استارتر باید 1.2 کیلوی دیگر و در مجموع 2.2 کیلوگرم استارتر مصرف کند. لذا اگر مصرف استارتر برای گوساله های نژاد های بزرگ جثه کمتر از 2.2 کیلو گرم در روز باشد نمی تواند نیاز های غذایی آن را تامین کند. بنابراین توصیه می گردد در صورت استفاده از روشهای بر پایه مصرف بالای شیر برای گوساله هایی شیر خوار حتما میزان مصرف قبل از قطع شیر کاهش یابد و طول دوره قطع شیر بین 10 تا 14 روز باشد تا گوساله مصرف استارتر خود را افزایش دهد.