فرزاد غیاثی

دیازینون یکی از آفت‌کش‌های ارگانوفسفره است که به ‌طور گسترده‌ای در فعالیت‌های کشاورزی استفاده می‌شود. ورود این سم به آبهای سطحی و تجمع آن در بافت‌های ماهی، می‌تواند سلامت مصرف کنندگان را از طریق زنجیره ی غذایی تحت تاثیر قرار دهد. در تحقیق حاضر، میزان دیازینون در عضلات ماهی کپور معمولی پرورشی (Cyprinus carpio) در مجتمع پرورشی ماهیان گرمابی شهرستان قصرشیرین استان کرمانشاه، در فصل صید، مورد بررسی قرار گرفت. بدین‌منظور، مزارع مجتمع بر اساس فاصله از کانال اصلی آب‌رسانی منشعب از رودخانه‌ الوند به سه ناحیه ابتدایی، انتهایی و میانی تقسیم گردید. در هر ناحیه دو مزرعه نزدیک به‌هم و با ظرفیت تقریباً برابر انتخاب شد. از آب کانال آب‌رسانی هر مزرعه و بافت عضله‌ ماهیان مزارع هر ناحیه نمونه‌برداری شد. میزان دیازینون با استفاده از روش کروماتوگرافی گازی- طیف سنجی جرمی (GC-Mass) اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که میزان دیازینون در آب کانال آب‌رسانی مزارع، از ناحیه 1 به ناحیه 3 کاهش می‌یابد. میانگین میزان دیازینون در نواحی 1، 2 و 3 به‌ترتیب 29/71، 26/67 و 24/53 میکروگرم در لیتر (ppb) اندازه‌گیری گردید. تفاوت معنی‌داری بین میزان دیازینون در آب کانال آب‌رسانی مزارع ناحیه 1 با کانال‌های آبرسانی ناحیه 2 و 3 مشاهده شد (05/0 >p). بر اساس نتایج حاصله، میزان دیازینون تجمع‌یافته در عضلات ماهی بستگی مستقیم به میزان دیازینون در آب داشت (79/0=R). بیشترین میزان سم در ماهیان مزارع ابتدایی9/22 و کمترین میزان سم در ماهیان مزارع انتهایی 6/41و در مزارع میانی، این مقدار 7/55 میکروگرم در کیلوگرم (ppb) بود. بنابراین، می‌توان نتیجه‌گیری نمود که میزان تجمع دیازینون در عضلات ماهی در زمان عرضه به بازار، در محدوده‌‌ مجاز توصیه شده از سازمان بهداشت جهانی و سازمان ایمنی غذایی اروپا، 01/0 میلی‌‌گرم در کیلوگرم برای مصرف انسانی است.