رئالیسم جادویی بهعنوان یکی از شاخههای برجسته ادبیات مدرن، با تلفیق دو قلمرو متعارض «واقعیت عینی» و «فراواقعیت و جادو»، امکان بازنمایی پدیدهها و مسائل پیچیده اجتماعی و فردی را در قالبی هنری و چندلایه فراهم میکند. این شیوه بهویژه در ادبیات کودک و نوجوان اهمیت مییابد؛ چراکه از رهگذر آن، نوجوان میتواند تجربههای ذهنی و زیسته خویش را در جهانی آمیخته با شگفتی و تخیّل بازشناسد. رئالیسم جادویی در پیوند با مؤلفههای زیست محیطی در داستان نوجوان، میتواند کارکردهای نوینی از روایتپردازی داستانی برای نوجوانان را عرضه کند. رمان «مشترک مورد نظر در دسترس نمیباشد...» (1397) اثر مهسا لِزگی از آثار در خور تأمل در حوزه ادبیات نوجوان است که با تلفیق رئالیسم جادویی و مؤلفههای زیستمحیطی کارکردها و جلوههای نوینی از روایتپردازی داستانی برای نوجوانان را عرضه کرده است. این پژوهش در پی آن است تا ضمن بررسی جلوههای رئالیسم جادویی در رمان «مشترک مورد نظر در دسترس نمیباشد...»، نسبت آن با عناصر زیستمحیطی و کارکردهای انتقادی آن را آشکار سازد. برای این منظور، داستان «مشترک مورد نظر در دسترس نمیباشد» در دو سطح: شناسایی و تبیین عناصر رئالیسم جادویی و سپس چگونگی پیوند این عناصر با مؤلفههای زیستمحیطی و بومگرایانه، بررسی و تحلیل شده است. در زمینه رئالیسم جادویی، مؤلفههایی چون: وجودِ عناصر جادویی در بطن دنیای واقعی، پذیرش طبیعیِ جادو، ابعاد زمان و مکان غیرخطی، نمادگرایی، جنبههای روانشناختی شخصیتها در پیوند با رئالیسم جادویی و کارکرد طنز و انتقاد اجتماعیِ رئالیسم جادویی در این داستان بررسی شده است و در پیوند با وجوه زیستمحیطی این رمان، جنبههایی چون: عناصر زیست محیطی در داستان، پیوند زمینه داستان با وجوه بومگرایانه، رابطه قهرمان داستان و طبیعت، و وجوه فرهنگی و معنوی طبیعت در داستان بررسی و تحلیل شده است. نتایج پژوهش نشان میدهد که داستان «مشترک مورد نظر در دسترس نمیباشد» نمونه قابل اتکایی از بهکارگیری رئالیسم جادویی در کنار مؤلفههای زیستمحیطی است؛ بهگونهای که داستان از جذابیتهای تخیل و شگفتی برای جذب خواننده نوجوان بهره میگیرد و از سوی دیگر، طبیعت و عناصر زیستمحیطی صرفاً عناصری پسزمینهای و خنثی در داستان نیستند، بلکه بهمثابه عناصر و شخصیتهای فعال و همسطح با انسان عمل میکنند و در تعامل با جهان جادویی داستان، در بازنمایی بحرانها و گسستهای هویتی، اجتماعی و زیستمحیطی در داستان نقش مؤثری دارند. داستان با پیوند رئالیسم جادویی با مؤلفههای اکولوژیک، افقهای تازهای برای گسترش ظرفیتهای ادبیات نوجوان فراهم میسازد و الگوی مؤثری برای نویسندگان در جهت تلفیق هنر روایی با دغدغههای زیستمحیطی عرضه میکند. روش تحقیق کیفی، و مبتنی بر تحلیل متن به شیوه توصیفی-تحلیلی است. دادهها به شیوه کتابخانهای گردآوری شدهاند.
