عرفان کریمیان

سابقه و هدف: تخلیه پساب حاصل از مزارع پرورش ماهی می تواند یکی از منابع آلودگی نقطه‌ای و مؤثر در تغییر ساختار جمعیت بزرگ بی‌مهرگان کفزی رودخانه ها باشد. مواد و روش‌ها: بنابراین جمعیت بزرگ بی‌مهرگان کفزی رودخانه آزاد سنندج طی 3 دوره نمونه برداری در فصل بهار (پرورش با تراکم کم)، تابستان (تراکم زیاد)، پاییز (تراکم متوسط)1401 در 3 ایستگاه شامل 1) ایستگاه بالادست یا شاهد، 2) خروجی پساب مزرعه و 3) فاصله 650 متری بعد از مزرعه پرورش ماهی نمونه‌برداری با هدف تعیین ساختار جمعیتی آن نمونه‌برداری شد. یافته‌ها: با بررسی جمعیت بزرگ‌بی‌مهرگان کفزی، 22 گروه (20 خانواده، 1 راسته و 1 شاخه) متعلق به 9 رده و 6 شاخه شناسایی شد. خانواده Baetidae و Gammaridae به ترتیب با 19/41 و 06/22 درصد دارای بیشترین فراوانی بودند و خانواده‌هایی مانند Chironomidae، Tubificidae، Simuliidae و Naididae در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. فراوانی جمعیت بزرگ بی‌مهرگان کفزی بین فصول مختلف تفاوت معنی‌دار داشتند به‌طوری‌که، بیشترین فراوانی در فصل تابستان و پائیز به ‌دست آمد (05/0>p) Baetidae در فصل پائیز، Gammaridae در فصل تابستان و Chironomidae نیز در فصل بهار بیشترین درصد فراوانی را داشتند. تغییرات ایستگاهی نیز اگرچه معنی‌دار نبود اما روند تغیرات فراوانی از ایستگاه بالادست به سمت ایستگاه پائین‌دست افزایشی بود. نتیجه‌گیری: به‌طورکلی، نتایج تحقیق حاضر نشان داد که ردپای اثرات پساب مزرعه پرورش ماهی روی جوامع بزرگ‌بی‌مهرگان کفزی نسبتاً مشخص بود چرا‌که، فراوانی آن در فصل تابستان همراه با افزایش دما و در ایستگاه‌های پائین‌دست همزمان با بیشترین اثرات آبزی‌پروری، افزایش یافت.