حس تعلق به مکان در فضاهای آموزشی یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر حضورپذیری دانشآموزان و بهتبع آن رونق و پویایی محیط آموزشی است. توجهکردن به ویژگیهای کیفی و ایجاد حس تعلق و خوشایندی از محیط مدارس در میان دانشآموزان از اهمیت ویژهای برخوردار است، بنابراین یکی از عوامل مهم در جهت ارتقا کیفیت مدارس و افزایش تعلق دانشآموزان، شیوه طراحی فضاهای آموزشی است. اگر درگذشته فضاهای آموزشی بر پایه تقسیمبندی کلاسها و آموزش مواد درسی در قالب برنامه رسمی شکل میگرفتند، محیطهای یادگیری امروز بر اساس یادگیری غیررسمی، کارگروهی و مشارکت اجتماعی ظهور مییابند. همچنین اسناد بالادستی آموزش کشور و نتایج بسیاری از پژوهشهای معتبر علمی به این موضوع اشاره دارد که محیط آموزشی میبایست متأثر از دو فضای یادگیری رسمی و غیررسمی باشد؛ اما الگوی طراحی مدارس ایران همچنان تابع نظام آموزشی رسمی و کمبازده معلممحور است، بنابراین. بااینوجود عمده پژوهشهایی که در ارتباط با ارتقای کیفیت مدرسه و حس تعلق در دانشآموزان صورتگرفته است، تمرکز ویژهای به کلاس درس و فضاهای آموزش رسمی دارند و نحوه تجلی این کیفیتها در محیطهای غیررسمی یادگیری کمتر موردتوجه قرارگرفته است؛ لذا هدف این پژوهش، تحلیل تأثیر فضای میانی در ارتقای حس تعلق به مکان دانشآموزان است که چگونه فضای بینابین میتواند در ارتقای حس تعلق به مکان مؤثر باشد. در این پژوهش که در سال 1402 -1401 انجامگرفته است، در گام نخست با مطالعات کتابخانهای مولفههای تأثیرگذار در کیفیت فضای بینابین و تأثیر آن بر ارتقای حس تعلق به مکان در مدارس بررسی و استخراج شده است، و در گام بعدی از طریق پرسشنامه به گردآوری دادهها در 5 مدرسه سنندج پرداخته شده است تا فرضیات مطرح شده در پیرامون موضوع مورد ارزیابی قرار گیرد. سپس با استفاده از نرمافزار Spss 19 به بررسی ارتباط معنادار بین این دو متغیر، مولفههای کیفیت فضای بینابین و میزان حس تعلق دانشآموزان پرداخته شده است. یافتهها و نتایج حاصل از این پژوهش حاکی از آن است که میان مولفههای کیفیت فضاهای میانی و ارتقا حس تعلق به مکان رابطه معنادار و مثبتی وجود دارد؛ بنابراین استفاده از مفهوم بینابینی میتواند عاملی مؤثر برای ایجاد حس تعلق به مکان در فضای معماری مدرسه باشد. پس با استفاده از فضاهای بینابین، میتوان در مکانهایی نظیر مدرسه پیوند بین دانشآموزان و مکان را قوی ساخت؛ تا در نهایت منجر به بهرهبرداری بهتر از محیط و تداوم حضور افراد در آن گردد.
