شیوا غریبی

امروزه، تضمین کیفیت زندگی شهری به عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌ها مطرح است. کاهش انتشار گاز CO₂ از طریق فضاهای سبز شهری (UGSها) توجه بسیاری را به خود جلب کرده است. این پژوهش ظرفیت ترسیب کربن را در محدوده شهری همدان، با رویکردی دو سویه شامل ارزیابی عرضه و تقاضا، مورد بررسی قرار می‌دهد. عوامل طبیعی مانند خاک و پوشش گیاهی در فضاهای سبز شهری، شامل درختان، درختچه‌ها، پوشش‌های علفی و لاشبرگ، به‌عنوان جذب‌کننده‌های کربن شناسایی شده‌اند که نمایانگر بخش عرضه‌ی ترسیب کربن هستند. تقاضای ترسیب کربن بر اساس میزان انتشار گازهای CO₂ و CH₄ از بخش‌های مختلف از جمله کشاورزی، مسکونی-تجاری، صنعتی و حمل‌ونقل ارزیابی شده است. با به‌کارگیری تحلیل آماری ناحیه‌ای (Zonal Statistical) سهم عرضه و تقاضای کربن را مشخص و نسبت عرضه به تقاضا در بازه‌ای بین 0 تا 100 استانداردسازی شده است. نتایج نشان می‌دهد که فضاهای سبز شهری در همدان دارای ظرفیت کل ذخیره و ترسیب کربن برابر با 411,467 تن هستند که به ترتیب در خاک (312,047 تن)، پوشش درختی (69,293 تن)، گونه‌های درختچه‌ای (20,973 تن)، پوشش‌های علفی (8,383 تن) و لاشبرگ (771 تن) توزیع شده است. عمده انتشار گاز CO₂ در همدان از بخش مسکونی-تجاری ناشی می‌شود که علت اصلی آن مصرف گاز طبیعی است و پس از آن به ترتیب بخش‌های حمل‌ونقل، صنعتی و کشاورزی قرار دارند. اختلافات قابل توجهی میان عرضه و تقاضا در سطح محلات مشاهده می‌شود؛ به‌گونه‌ای که برخی محلات دارای مازاد عرضه هستند و نیاز به مدیریت و حفاظت از فضاهای سبز دارند، در حالی که محلات دیگر با کمبود مواجه بوده و نیازمند برنامه‌ریزی و طراحی هدفمند می‌باشند. اتخاذ رویکردی یکپارچه در زمینه برنامه‌ریزی، ایجاد، طراحی و نگهداری فضاهای سبز شهری برای مدیریت مؤثر این ناهماهنگی‌ها ضروری است.