صلاح الدین منوچهری

خوشه‌های کسب و کار یکی از الگوهای موفق سازماندهی صنایع کوچک و متوسط هستند که کاستی‌های صنایع کوچک و متوسط را رفع و مزیت‌های مختلف صنایع کوچک، چون انعطاف‌پذیری و تنوع را تقویت می‌بخشند. خوشه صنعتی به واحدهای کسب و کار متمرکز در یک منطقه جغرافیایی که با همکاری و تکمیل فعالیت‌های یکدیگر خدمات و یا محصولات مشترکی را تولید کرده و از فرصت‌ها و چالش‌های مشترکی برخوردار هستند، اطلاق می‌گردد. عموما خوشه‌ها تعداد زیادی بنگاه‌های خرد و کوچک، متوسط و بزرگ را در بر می‌گیرند که ممکن است در یک شهر، منطقه و یا چند روستا به دور هم جمع شده باشند. عمده برنامه‌های عمل هر خوشه شامل شناسایی و توسعه شبکه‌ها، اشخاص حقیقی و حقوقی ارائه دهندگان خدمات، دوره‌های آموزشی، تورهای بازدید از واحدهای تولیدی، حضور در نمایشگاه‌ها، ارائه طرح‌های پژوهشی پیرامون توسعه خوشه، شناسایی ذینفعان و سایر فعالان و. . می‌باشد.