پژوهش حاضر به منظور بررسی تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی خاندان اردلان از شروع امارت خسرو خان بزرگ تا مرگ خسرو خان ناکام، انجام شده است.این پژوهش به روش کتابخانه ای با رویکردی توصیفی تحلیلی انجام شدده – است. در این پژوهش برای جمع آوری اطلاعات از روش مراجعه به منابع مکتوب استفاده شده است. با توجه به اینکده در تواریخ رسمی به ندرت به امور غیر سیاسی و آن هم در سطح محلی توجه شده ، بیشدتر داده هدای مدرتاز از مندابع محلی گرد آوری شده است و برای دست یابی به گزارش های تاریخی به نوشته های هم عصر خاندان اردلان و تدواریخ محلی مورخان کرد و پژوهش های جدید مربوط به موضوع نیز استناد شده است. کردستان در سالهای 6611 ه ق تا 6511 ه ق تحت حکمرانی 1 نفر از بزرگان خاندان اردلان بود. این بازه زمانی در طدو تاریخ ایران و کردستان همواره با فراز و نشیب هایی همراه بوده است. اما این دوره از لحاظ تشکیلات سیاسی، تحولات اجتماعی وفرهنگی شروع حرکت ایران به سوی تجدد خواهی است. حکام کردستان نیز تحت تاثیر این حرکت اقددامات وسیعی انجام دادند از جمله این اقدامات می توان به بناکردن مساجد خسروآباد و رشید قلعده بیگدی، تاسدید مدرسده - مسجد دارالاحسان، توسعه شهرها با احداث بازارها و حمام ها، ایجاد عمارت های حکومتی و.... اشداره کدرد. پدژوهش حاضر نشان می دهد کردستان اردلان در طو دوره حکمرانی خسرو خان بزرگ از لحاظ سیاسی، اجتمداعی و فرهنگدی سیر تغییرات گسترده ای را آغاز کرده است و در ادامه امان الله خان بزرگ با استفاده از قددرت و نفدوخ خدود ایدن سدیر پیشرفت را سریعتر و گسترده تر نمود اما با مرگ زودهنگام خسرو خان سوم اهداف توسعه طلاانده ی خانددان ادلان رو به افو نهاد. نتایج این تحقیق نشان می دهد که تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگدی کردسدتان اردلان در طدو دوران حکمرانی خسرو خان بزرگ تا مرگ خسرو خان ناکام، عمدتاً تحت تاثیر عواملی همچون تحولات سیاسدی، اجتمداعی و فرهنگی کشور، تعاملات والیان و مردم کردستان با حکومت مرکزی ، اوضاع داخلی قلمرو و منش شیوه حکمرانی والیان اردلان بوده است.
