در این پایان نامه تلاش برآن است به این پرسش که، کشف نفت و استخراج آن چه تاثیری بر تحولات سیاسی اواخر دوران قاجار و دوره پهلوی گذاشته است؟ جواب ده د. پایان نامه حاضر، علاوه بر اشارات کوتاهی که به کشف و استخراجات ابتدایی نفت در ایران کرده، به مجموعه امتیازات ملی و نفتی که در نیمه دوم حکومت قاجارها به بیگانگان اعطا شده است، و تاثیرات و دخالت دولت های بیگانه در بسیاری امور کشور و غارت معادن و منابع نفتی این کشور می پردازد، همچنین می تواند به عنوان منبعی برای مطالعه راهنمایی شده از دورانی که ویژگی اصلی آن تشدید و اوج گیری نهضت های ملی و مبارزه در راه استقلال و کسب حاکمیت بر منابع طبیعی خود، از طرف کشوری جهان سوم، در عصری که قدرت امپریالیسم انگلیس روبه زوال رفته بود، قرار گیرد. در این پایان نامه نشان داده می شود چگونه شرکت نفت انگلیس در ایران – که یک موسسه کوچک انگلیسی بود – از راه بدست آوردن منافع هنگفت و غیرمعقول از نفت ایران و به حساب کشور صاحب نفت، تبدیل به یک موسسه غول آسای بین المللی بنام بریتیش پترولیوم شد. در پایان نامه این مسئله روشن گردیده که شیوه استثمار وسیع این غول نفتی، که بتدریج تبدیل به ستون اصلی قدرت اقتصادی و استراتژیک بریتانیا در خاورمیانه شده بود، چگونه منجر به اختلاف شدید میان وطن دوستان ایرانی، به رهبری دکتر مصدق، با آن کمپانی گردید. همچنین از این نکته مهم پرده برداری میشود که این اختلاف، شکافهای وسیع تری را میان منافع جهانی آمریکا – انگلیس و دیگر کمپانی های بین المللی نفت به دنبال داشت، شکافی که بعداً ترس از امکان درگیری آمریکا و انگلیس در یک جنگ فاجعه بار با شوروی، آنرا هولناکتر جلوه گر می ساخت.
