مساله غرب و نحوه مواجهه با آن، از مهم ترین دغدغه های فکری اندیشه گران ایرانی در دوران معاصر بوده است. این سخنرانی با تمرکز بر آرا و اندیشه های سید فخرالدین شادمان، به بررسی بازتاب مفهوم غرب در ذهن و زبان یکی از چهره های نسبتا برجسته روشنفکری ایران می پردازد. شادمان با نگاهی انتقادی اما واقع گرایانه، نه در دام غرب ستیزی مطلق می افتد و نه شیفتگی بی چون و چرا به تمدن غربی را می پذیرد؛ بلکه بر ضرورت «شناخا فعال» و «گزینش آگاهانه» عناصر فرهنگی و تمدنی غرب پای می فشرد. در این چارچوب، وی مساله «هویت فرهنگی» و «استقلال فکری» را در مواجهه با مدرنیته غربی برجسته می سازد و راهکارهایی برای بهره گیری از دستاوردهای علمی و فنی غرب، بدون از دست دادن اصالت فرهنگی ارائه می دهد. این مطالعه نشان می دهد که اندیشه شادمان را می توان تلاشی برای ایجاد توازن میان سنت و تجدد دانست؛ تلاشی که همچنان در گفتمان فکری ایران معاصر، اهمیت و کارآمدی دارد.
