اهل حق یکی از جریانهای دینی عرفانی ریشه دار در نواحی غربی ایران و بخش هایی از عراق است که پیشینه آن به سده های میانی اسلامی و تحولات فکری اجتماعی آن دوره بازمی گردد. در این تحقیق، با رویکردی توصیفی تحلیلی، ابتدا زمینه های تاریخی شکل گیری این آیین و نقش شخصیت های محوری به ویژه سلطان اسحاق مورد بررسی قرار می گیرد. سپس مهم ترین مولفه های اعتقادی اهل حق، از جمله باور به تجلیات الهی، تناسخ، جایگاه انسان کامل و ... تحلیل می شود. در ادامه، آیین ها و مناسک مذهبی این گروه، ازجمله مراسم جمخانه، نذر و نیاز، ذکر و سماع و جایگاه کلام های مقدس(سروده های دینی) مورد واکاوی قرار می گیرد. نتایج نشان می دهد که آیین اهل حق، تلفیقی از عناصر اسلامی، باورهای کهن ایرانی، و سنتهای عرفانی است که در قالب نظامی نمادین و رازآلود تداوم یافته است. همچنین ساختار اجتماعی و هویتی این جامعه دینی، برپایه پیوندهای معنوی، سلسله مراتب آیینی و حفظ سنتهای شفاهی شکل گرفته است. این پژوهش می کوشد با ارائه تصویری جامع، به درک بهتر این آیین کمترشناخته شده کمک کند و زمینه را برای مطالعات تطبیقی بیشتر در حوزه ادیان و عرفان فراهم سازد.
