امید عیسی نژاد

چکیده مقاله : دوره نوجوانی مرحله‌ای حساس است که با تغییرات مهم شناختی، عاطفی و اجتماعی مشخص می‌شود. درک عواملی که به رفاه و تاب‌آوری نوجوانان کمک می‌کنند، برای ارتقای رشد سالم در این دوره ضروری است. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی آموزش برنامه خودشفقتی ذهن‌آگاه بر راهبردهای یادگیری خودتنظیمی و تاب‌آوری روان‌شناختی نوجوانان شهر پاوه انجام شد. روش پژوهش نیمه‌تجربی و از نوع پیش‌آزمون- پس‌آزمون با پیگیری دو ماهه بود. جامعه نمونه شامل 40 دانش‌آموز دختر مقطع دوم متوسطه شهر پاوه بود که به‌صورت تصادفی از بین داوطلبان واجد شرایط انتخاب و با استفاده از طرح تصادفی بلوکی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. ابزارهای گردآوری داده شامل مقیاس تاب‌آوری روان‌شناختی (CD-RISC) و پرسشنامه راهبردهای یادگیری خودتنظیمی (MSLQ) بودند. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته با اندازه‌گیری مکرر تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد که برنامه مداخله‌ای خودشفقتی ذهن‌آگاه موجب افزایش خودتنظیمی در یادگیری و تاب‌آوری روان‌شناختی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شده است (01/0>p) و این اثر تا مرحله پیگیری دو ماهه پایدار باقی مانده است (01/0>p). بر این اساس، می‌توان نتیجه گرفت که آموزش برنامه مداخله‌ای خودشفقتی ذهن‌آگاه با بهره‌گیری از فنونی مانند آشنایی با مفهوم ذهن‌آگاهی، پذیرش و مواجهه با هیجانات، مسئولیت‌پذیری فردی و خودآگاهی، روشی کارآمد برای تقویت تاب‌آوری روان‌شناختی و راهبردهای یادگیری خودتنظیمی در نوجوانان است. بنابراین، پیشنهاد می‌شود مراکز مشاوره و روان‌شناسی در حوزه نوجوانان، آموزش این برنامه مداخله‌ای را به‌منظور کاهش مشکلات مربوط به تاب‌آوری روان‌شناختی و خودتنظیمی در دستور کار خود قرار دهند.