این پژوهش به بررسی الگوی همزمان تضاد و همکاری جمهوری اسلامی ایران و جمهوری ترکیه در عراق میپردازد. در پرتو تحولات ژئوپلیتیکی یک دهه اخیر از مبارزه با داعش و تحولات اقلیم کردستان تا پروژه «جاده توسعه» و بازتعریف روابط ترکیه با دولت مرکزی بغداد و کشورهای عربی، سیاست خارجی دو کشور در عراق وارد مرحلهای جدید شده است. ترکیه ضمن تداوم حضور و نفوذ در مناطق شمالی و تعامل اقتصادی گسترده با اقلیم کردستان، همکاریهای سیاسی و اقتصادی با دولت مرکزی را نیز گسترش داده است؛ در مقابل، ایران با حفظ پیوندهای راهبردی با بغداد و گروههای سیاسی شیعه، در پی تداوم نفوذ امنیتی و اقتصادی خود است. این وضعیت، همزمان بستر رقابت در حوزههای ژئوپلیتیکی، انرژی و نفوذ فرهنگی و نیز زمینه همکاری در امنیت مرزها، تجارت و مقابله با تهدیدات مشترک را ایجاد کرده است. پژوهش بر پایه نظریه نوواقعگرایی که بر نقش ساختار نظام بینالملل و رقابت قدرتها تأکید دارد، تلاش میکند الگوی رفتاری این دو بازیگر را در عراق تحلیل کند. «تضاد منافع ایران و ترکیه در عراق چگونه بر سیاست خارجی این دو کشور تأثیر میگذارد و چه پیامدهایی برای ثبات منطقهای در پی دارد؟». بر اساس این سؤال، فرضیه پژوهش چنین شکل گرفت: رقابت راهبردی ایران و ترکیه در عراق، به دلیل تعارض منافع ژئوپلیتیکی، امنیتی، اقتصادی و فرهنگی، موجب اتخاذ سیاستهای متقابل و واگرا شده است که ثبات داخلی عراق و امنیت منطقهای را با چالش مواجه میسازد. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی است و دادهها از طریق منابع کتابخانهای، اسنادی و گزارشهای بهروز مراکز پژوهشی گردآوری شدهاند. یافتهها نشان میدهد که روندهای جدید سرمایهگذاری، تحولات امنیتی و روابط منطقهای، الگوی رقابت - همکاری دو کشور را پیچیدهتر کرده و پیامدهای چندبعدی برای آینده عراق و موازنه قدرت در خاورمیانه به همراه دارد.
