این مطالعه به بررسی روابط سیاسی ایران و عربستان سعودی در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ و تأثیر سیاستهای محمد بن سلمان بر معادلات منطقهای میپردازد. ترامپ بهعنوان یک سیاستمدار عملگرا و معاملهگر، اولویت سیاست خارجی خود را بر امنیت متحدان، کاهش هزینههای نظامی و تقویت نفوذ آمریکا متمرکز کرد. وی با تکیه بر راهبردهایی همچون طرح صلح ابراهیم، محدودسازی گروههای نیابتی ایران و تقویت اتحادهای منطقهای، تلاش کرد ایران را در سطح منطقهای منزوی کند. این سیاستها که در همکاری با عربستان سعودی، اسرائیل و برخی کشورهای اروپایی اجرا شد، تاثیرات عمدهای بر معادلات قدرت در خاورمیانه داشت. محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، بهعنوان نماینده نسل جدید رهبران سعودی، با کنار گذاشتن سیاستهای محافظهکارانه نسل پیشین، رویکردی تهاجمیتر در سیاست خارجی اتخاذ کرد. وی ایران را عامل اصلی بیثباتی منطقه معرفی کرده و بر تقابل مستقیم با سیاستهای منطقهای ایران تمرکز کرد. اهداف استراتژیک او شامل تضعیف نیروهای نیابتی ایران در کشورهایی مانند عراق، سوریه، یمن و لبنان، تضعیف جایگاه بشار اسد، تقویت روابط با آمریکا و اسرائیل و در نهایت معرفی ایران بهعنوان تهدیدی جهانی بود. این سیاستها عربستان را بهعنوان یکی از قدرتهای کلیدی منطقه مطرح کرد اما در عین حال، تنشها با ایران را تشدید کرد. حمله به تأسیسات نفتی آرامکو در سال ۲۰۱۹، که توسط نیروهای نیابتی ایران انجام شد، نقطه عطفی در روابط منطقهای بود. این حمله و واکنش منفعلانه ترامپ، محمد بن سلمان را به تجدیدنظر در راهبردهای تهاجمی واداشت. شکست ترامپ در انتخابات ۲۰۲۰ و تغییر رویکرد جو بایدن از خاورمیانه به شرق آسیا نیز زمینهساز تغییرات بیشتری در سیاست خارجی عربستان شد. بن سلمان، با حرکت بهسمت رئالیسم تدافعی و کاهش تنش با ایران، تلاش کرد فضای بیشتری برای پیشبرد اهداف توسعهای خود در داخل کشور فراهم کند. این تغییر رویکرد، با عادیسازی محدود روابط ایران و عربستان و کاهش فعالیتهای نظامی مستقیم، نشان از تلاش هر دو کشور برای کاهش هزینههای تنش و جلوگیری از درگیری مستقیم داشت. هرچند بیاعتمادی میان دو کشور همچنان پابرجاست، اما تجربه چند سال اخیر نشان داده که توازن قوا و ایجاد ثبات در منطقه، بدون همکاری ایران و عربستان امکانپذیر نیست. در نهایت، مطالعه حاضر نشان میدهد که تحولات خاورمیانه تحت تأثیر ائتلافبندیهای جدید و تغییرات در سیاست خارجی بازیگران کلیدی قرار دارد. هرچند بازگشت ترامپ به قدرت ممکن است تغییراتی در معادلات قدرت ایجاد کند، اما به نظر میرسد عربستان سعودی به سیاستهای متعادلتر و محافظهکارانهتر در قبال ایران تمایل دارد. ایجاد صلح پایدار در خاورمیانه مستلزم حضور و همکاری تمامی بازیگران منطقهای و فرا منطقهای است، در غیر این صورت، حتی صلحی حداقلی نیز به دشواری حاصل خواهد شد.
