هیدرو پلیتیک: شاخه ای از علم جغرافیای سیاسی که به بررسی بحران های ناشی از کمبود منابع آب می پردازد. همگرایی: ارنست هاس همگرایی را فرایندی میداند که طی آن بازیگرسیاسی در زمینههای مختلف وفاداری، انتظارات و فعالیتهای سیاسی را به سوی مرکزی جدید و بزرگترسوق میدهد که این مرکز وظیفه قضاوت میان بازیگران را به عهده دارد. واگرایی: تعارض و رقابت بیش از حد که حاصل نابرابری قدرت، عدم یکپارچگی سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و ... می باشد زمینه ساز اصلی ایجاد واگرایی در نظام بین الملل خواهد بود. فرضیه: «با توجه به وضعیت سیاست خاورمیانه ای و بحران های لاینحل گذشته بین بازیگران سیاسی، انباشت حوزه های نزاع، حضور مداخله جویانه قدرت های فرامنطقه ای؛ هیدروپلیتیک نه کارکردی همگرایانه بلکه تشدید کننده واگرایی در سطح منطقه است» بحران آب مسئله مهم خاورمیانه: چهار مفهوم قدرت در نگاه اندیشمندان علم سیاست؛ قدرت در مفهوم چهارم زیست قدرت است. منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا کم آب ترین منطقه در جهان هستند. در این منطقه سه رود بزرگ نیل، دجله و فرات و اردن قراردارندکشورهای ساحلی این رودها بر سر سهم خود از این منابع آبی واردتنش شده اند.طبق مفروضات رئالیستی کمبود آب منجر به همگرایی نمی شود بلکه تشدید کننده واگرایی و خصومت بین بازیگران است. بحران آب مسئله مهم خاورمیانه: چهار مفهوم قدرت در نگاه اندیشمندان علم سیاست؛ قدرت در مفهوم چهارم زیست قدرت است.منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا کم آب ترین منطقه در جهان هستند. در این منطقه سه رود بزرگ نیل، دجله و فرات و اردن قرار دارند.کشورهای ساحلی این رودها بر سر سهم خود از این منابع آبی وارد تنش شده اند.طبق مفروضات رئالیستی کمبود آب منجر به همگرایی نمی شود بلکه تشدید کننده واگرایی و خصومت بین بازیگران است. هیدروپلیتیک و دو دیدگاه متعارض: 1- لیبرال ها و نقش آب در همکاری و همگرایی منطقه ای 2- رئالیست ها و نقش آب به مثابه عامل تشدید کننده واگرایی هیدروپلیتیک عاملی مهم در نظم سیاسی خاورمیانه: برخی کارشناسان معتقدند قرن 21 قرن هیدروپلیتیک است و بیشترین تعارضات، درگیری ها و جنگ های محلی – منطقه ای و جهانی بر سر کمبود آب خواهد بود.لذا هیدروپلیتیک در حال حاضر یکی از موثرترین عوامل تصمیم ساز سیاسی در منطقه خاورمیانه است و از تاثیرگذار ترین پارامترهای ایجاد همگرایی و صلح یا واگرایی و تعارض می باشد. بحران آب در خاورمیانه و مناطق با تنش خطرناک: کشورهای عربی خاورمیانه بر روی کمربند خشک و نیمه خشک جهان قرار دارند. محورهای تنش آبی در خاورمیانه:1. دو رود دجله و فرات: منشاء جنوب شرقی ترکیه2. رود نیل: کشورهای آفریقای مرکزی و اتیوپی 3. رود اردن: جنوب غربی سوریه و شرق لبنان علل بحران از نظر رئالیسم در روابط بین الملل: 1.از نظر ترکیه رودها سرزمینی و از نظر سوریه و عراق بین المللی 2 . عراق و سوریه در بحران سیاسی و مواضع ضعف 3. ترکیه و سیاست های نوعثمانی گری 4. مناقشه بر سر نفوذ منطقه ای 5. فشار به سوریه و عراق برای کنترل سایر بازیگران 6. بازیگران فرامنطقه ای ریشه های بدبینی تاریخی بر مبنای رئالیسم: 1. بدگمانی های ناشی از نیم قرن استیلای ترکیه بردنیای عرب 2. عضویت ترکیه در ناتو 3. بهبود روابط ترکیه با اسرائیل 4. ادعاهای بازپس گیری سرزمین های مورد اختلاف 5. جنگ سوریه و حمایت اردوغان از مخالفان اسد 6. اختلاف سیاسی در سایر ائتلاف بندی های منطقه ای از مصر تا عربستان راه حل هایی برای مدیریت بحران: 1. اولویت بندی در حل بحران ها 2. کاهش تمایلات ایدئولوژیک در نفوذ منطقه ای 3. سرمایه گذاری در بخش های متنوع اقتصادی 4. فعال سازی روندهای دیپلماسی بر سر حل مناقشات فی مابین 5. مدیریت بحران های منطقه ای از طریق امنیت جمعی 6. پایبندی به تعهدات بین المللی و منطقه ای بحران هیدروپلیتیک در خاورمیانه بیش از مسائل دیگر در ایجاد تنش منطقه ایفای نقش می کند. با توجه به وضعیت حاکم بر منطقه خاورمیانه و عوامل متعدد در شکل گیری رقابت و منازعه مسئله کمبود آب نه منجر به همگرایی و صلح بلکه منجر به تعارض و واگرایی خواهد شد.طبق آموزه های رئالیستی، ترکیه به عنوان قدرت منطقه ای از مسئله آب برای افزایش نفوذ منطقه ای و کنترل سایر رقبا و بازیگران بهره می گیرد. امکان حل بحران هیدروپلیتیک درخاورمیانه منوط به کاهش رقابت های ایدئولوژیکی در سطح منطقه، احترام متقابل در چارچوب معاهدات بین المللی و مدیریت بحران ها از طریق امنیت جمعی می باشد.
