جنـگ از جملـه پدیده هـای رایـج در طـول تاریـخ به شـمار مـیرود کـه دامنۀ تأثیرگـذاری آن، پیوسـته حیـات انسـانها و جنبه هـای گوناگون جوامع بشـری را تحـت تأثیـر قـرار داده اسـت؛ به طوریکـه همـواره بخشـی از تمرکـز مراکز تصمیم گیرنـده در نظام هـای سیاسـی و متولیـان حـوزۀ سیاسـتگذاری بـه احتمـال وقـوع آن معطـوف بـوده اسـت. ازایـن رو، از مفهـوم جنـگ به مثابـۀ متغیـری مهـم و تعیین کننـده در تنظیـم مناسـبات ملـی و معـادالت جهانـی یـاد میشـود. بـر همیـن اسـاس اسـت کـه دولت هـا همـواره تلاش کردهانـد تـا در زمـان صلـح، بخشـی از نهادهـا و نیروهـای خـود را بـه بازسـازی تجهیـزات نظامـی و سـاخت ابزارهـا و ادوات جنگـی بگمارنـد یـا بـه اجـرای طرح هـا و تأسیسـات عمرانـی در نقـاط مـرزی بپردازنـد تـا علاوه بـر ایفـای نقـش بازدارندگـی، اهدافـی همچـون مراقبـت از مرزهـا، حفاظـت از امنیـت سـرزمینی و تأمیـن منافـع ملـی را در زمـان جنـگ و برخـورد نظامـی با سـایر دولت هـا محقق کنند. اندیشـه های مورخـان و محققان دربارۀ چیسـتی جنگ و وضعیـت پیچیـدۀ آن از عوامـل اجتماعـی، آموزه های فلسـفی، ایدئولوژی و ماهیـت رژیـم سیاسـی آنـان تأثیـر پذیرفتـه اسـت. در پژوهش حاضر، سـعی شـده اسـت نظریه هـا و اندیشـه هایی کـه بـه ماهیـت جنـگ پرداخته انـد، بررسـی و ارزیابی شـوند. سـؤال اصلی پژوهش آن اسـت که مفهـوم جنگ در نظام هـای اندیشـه ای و مکتب هـای نظـری بـه چه اشـکال و گونه هایی تقسـیم می شـود؟ بـر این اسـاس، بـا بررسـی آرای متفکـران و توصیف مکاتـب دینی و فلسـفی در مـورد جنـگ، سـه دیـدگاه خوشبینانـه، واقع بینانـه و بدبینانـه در خصـوص جنـگ ارائه شـده اسـت. مزیت نظـری گونه شناسـی مفهـوم جنگ و منازعـه آن اسـت کـه ایـن نـوع تقسـیم بندی، ماهیـت و اهـداف منازعات و جنگ هـای رخداده به ویـژه در تاریـخ معاصـر را به سـهولت تبییـن میکند و با شناسـایی تعارض هـای احتمالـی منتهـی به جنـگ، زمینه های نظری بررسـی رفـع منازعـه و ایجـاد صلح را نیـز فراهم مـی آورد. روش به کار گرفته شـده در پژوهـش حاضـر، توصیفـی از نـوع مطالعـات کتابخانه ای اسـت.
