بختیار محمدی

رطوبت ویژه، جرم بخار آب موجود در یک کیلوگرم هوا است. از این متغیر برای نشان دادن محتوی رطوبتی جو استفاده می‌شود. این پژوهش با هدف بررسی رطوبت ویژه جو در قلمرو سیاسی خاورمیانه انجام شد. در این پژوهش از داده‌های شش ساعته(زمان‌های 00، 06، 12 و 18 گرینویچ) رطوبت ویژه جو در قلمرو جغرافیایی 20 تا 65 درجه طول شرقی و 15 تا 45 درجه عرض شمالی طی دوره زمانی 1951 تا 2021 استفاده شد. داده‌های یاد شده در 248 یاخته با ابعاد 5/2 در 5/2 درجه جغرافیایی و در شش تراز 1000، 925، 850، 700، 600، 500 هکتوپاسکال، از تارنمای وابسته به اداره ملی اقیانوسی و جوی ایالات متحده امریکا (https://psl.noaa.gov) تهیه شد. نقشه‌های میانگین بلندمدت ماهانه و سالانه برای ترازهای مختلف به صورت جداگانه ترسیم شد. از آزمون من کندال برای بررسی معنی‌داری روند رطوبت ویژه و از آزمون برآورد کننده شیب سن برای برآورد مقدار تغییرات این متغیر استفاده شد. برای انجام محاسبات از امکانات برنامه‌نویسی در محیط نرم‌افزار MATLAB و نرم‌افزار Excel و نیز برای انجام عملیات ترسیمی از نرم‌افزار Surfer استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان داد که در تراز 1000 هکتوپاسکال بیش‌ترین کاهش روند رطوبت ویژه در ماه ژوئن در جنوب سودان به میزان 1657/0- گرم در کیلوگرم و بیش‌ترین افزایش روند رطوبت ویژه در جنوب‌شرقی ایران در ماه اوت به میزان 0559/0 گرم درکیلوگرم است. در تراز 925 هکتوپاسکال بیش‌ترین کاهش روند رطوبت ویژه در ماه ژوئن در جنوب سودان به میزان 1315/0- گرم در کیلوگرم و بیش‌ترین افزایش روند رطوبت ویژه در جنوب‌شرقی ایران در ماه اوت به میزان 0639/0 گرم درکیلوگرم است. در تراز 850 هکتوپاسکال بیش‌ترین کاهش روند رطوبت ویژه در ماه ژوئن در جنوب‌شرقی سودان به میزان 0879/0- گرم در کیلوگرم و بیش‌ترین افزایش روند رطوبت ویژه در جنوب‌شرقی ایران در ماه جولای به میزان 0480/0 گرم درکیلوگرم است. در تراز 700 هکتوپاسکال بیش‌ترین کاهش روند رطوبت ویژه در ماه ژوئن در سودان به میزان 0557/0- گرم در کیلوگرم و بیش‌ترین افزایش روند رطوبت ویژه در جنوب‌ یمن در ماه اوت به میزان 0359/0 گرم درکیلوگرم است. در تراز 600 هکتوپاسکال بیش‌ترین کاهش روند رطوبت ویژه در ماه جولای در غرب سودان به میزان 0265/0- گرم در کیلوگرم و بیش‌ترین افزایش روند رطوبت ویژه در جنوب‌ دریای سرخ در ماه اوت به میزان 0246/0 گرم درکیلوگرم است. در تراز 500 هکتوپاسکال بیش‌ترین کاهش روند رطوبت ویژه در ماه جولای در غرب سودان به میزان 0211/0- گرم در کیلوگرم و بیش‌ترین افزایش روند رطوبت ویژه در جنوب‌ عربستان در ماه ژوئن به میزان 0224/0 گرم درکیلوگرم است.