آیۀ «فَأَرَاهُ الْآیَهَ الْکُبْرَی» از آیات نمادین قرآن در سورۀ نازعات و بیانگر بخشی از ماجرای تقابل موسی و فرعون است که در طول تاریخ اسلام، طیف گستردهای از تفاسیر و برداشتهای گوناگون را به خود اختصاص داده است. این پژوهش با روش تحلیلی تفسیری و با بهرهگیری از چارچوب نظری نشانهشناسی رولان بارت و گفتمانشناسی فوکو، به بازخوانی چندلایۀ معنایی و گفتمانی این آیه پرداخته است. بررسی حدود یکصد تفسیر نشان میدهد که آرای مفسران دربارۀ مفهوم و مصداق آیه در نُه دستۀ مجزا، از جمله عصا و ید بیضا، قابل طبقهبندی است. تحلیل نشانهشناختی، با تفکیک سه سطح دلالت صریح، ضمنی و اسطورهای، آشکار میسازد که برداشتهای مفسران چگونه به تثبیت و بازتولید معانی فرهنگی، اعتقادی و ایدئولوژیک متفاوت انجامیده است. همچنین در رویکرد گفتمان قدرت، رابطۀ تفسیر آیه با ساختارها و نهادهای قدرت دینی، سیاسی و فرهنگی در بستر تاریخی خود بررسی شده است. یافتهها نشان میدهد که «الآیهَ الکُبری» نهتنها یک معجزۀ جسمانی، بلکه میدان مبارزهای گفتمانی است که بازتابدهندۀ تعامل پیچیدۀ دین، قدرت و فرهنگ در جوامع الهی است. این مطالعه بر اهمیت فهم چندلایۀ معنایی آیات قرآن با رویکردهای میانرشتهای تأکید دارد و ضرورت توجه به بستر تاریخی و گفتمانی در تحلیل متون مقدس را برجسته میسازد.
